የኢትዮጵያ ለሂቃን የአስተምህሮ ግጭቶች (ገለታው ዘለቀ)

Primordialism Vs Constructivism

የኢትዮጵያ የፖለቲካ ለሂቃን በኔሽን ቢዩልዲንግ ዘዴ ላይ ሁለት የተለያዩ ትምህርቶችን የሚከተሉ ሲሆን የእነዚህ ትምህርቶች ግጭት የለሂቁን ክፍፍል እያሰፋ የረጋ ሃገረ መንግስት እንዳንመሰርት አድርጎናል። ዛሬ በዚህች በጣም ቁጥብና ምጥን ጦማር ስር የእነዚህን ግጭቶች መንስዔና ከግጭቶቹ መሃል የመውጫውን ዘዴ እንጠቁማለን።

ታዲያ ለመሆኑ እነዚህ ሁለት የተራራቁ የአስተምህሮ ቅራኔዎች ምን ምን ናቸው? ብለን ከጠየቅን፤ አንደኛው አስተምህሮ የፕራይሞርዳያሊዝም አስተምህሮ ሲሆን ሌላው ደግሞ የኮንስትራክቲቪዝም አስተምህሮ ነው። የፖለቲካ ለሂቃን ይህንን አርቲክል ሲያነቡ ወደ አንዱ የሚያዘነብሉ እንደሆነ ራሳቸውን ቀድመው ቢያዩ ለውይይት ይረዳናል። Am I primordialist or constructivist? ብለው ራስዎን እንዲጠይቁ እጋብዛለሁ።

ርግጥ ነው በብሄር ወይም በዘር ትምህርት ውስጥ ሶስት አይነት ንደፈ ሃሳቦች አሉ። አንደኛው አስተምህሮ ከፍ ሲል ያነሳነው ፕራይሞርዳያሊዝም የተባለው ንድፈ ሃሳብ ሲሆን ሁለተኛው ኮንስትራክቲቪዝም ሶስተኛው ኢንስትሩመንታሊዝም ይባላሉ።

ፕራይሞርዳያሊዝም የተባለውን አስተምህሮ የሚከተሉ ምሁራን ብሄር የማይነካ፣ ተፈጥሮአዊ ስብስብ ነው ይላሉ። አንዳንዴም የደም ትስስር አለው ይላሉ። ይህ ብሄር የተባለው የሰው ልጆች ጠገግ ጥንታዊ ስብስብ ሲሆን ይህንን ስብስብ ለማፍረስ መሞከር ኢሰባዊነት ነው፣ እንዴውም ይህ ስብስብ የራሱ መሬት ሊኖረው ይገባል፣ የራሱ አስተዳደርራዊ ክልል ሊኖረው ይገባል፣ የራሱን እድል በራሱ ሊወስን ይገባል ይላሉ። ብሄር ጥንታዊ ስለሆነ ሁል ጊዜም የራሱ መሬትና ግዛት አለው ይላሉ። ኢትዮጵያ ውስጥ ባለፉት አርባ አመታት ገደማ የዚህ ትምህርት ተከታይ የሆኑቱ በዚህ ትምህርት አምሳል የተቀረጸ ህገ መንግስት ጽፈው ብሄሮችን በፖለቲካ ፓርቲነት አደራጅተው ይኖራሉ።

ከላይ የጠቀስነው ኢንስትሩመንታሊዝም የተባለው አስተምህሮ በራሱ የዘር ንድፈ ሃሳብ ሳይሆን በንድፈ ሃሳብ ደረጃ የፕራይሞርዳያሊዝምን ትምህርት ተቀብሎ ነገር ግን ብሄር ማታገያ ነው የሚል እምነት ያለው ፍልስፍና ነው።

እነዚህ የፕራይሞርዳያሊዝምን ትምህርት የሚከተሉ የኢትዮጵያ ለሂቃን ይህንን ትምህርት ይዘው ወደ ፖለቲካ ሜዳ ሲገቡ ኢንስትሩመንታሊስት ይሆናሉ ማለት ነው። ብሄር ማታገያ ሲሆን ደግሞ የራሱን ቀለም እየለቀቀ እየለቀቀ እየለቀቀ እንደሚሄድ፣ ብሎም የብሄሩ ባህልና ልማዶች ሁሉ የፖለቲካ መሳሪያ ሲሆኑ እየተጎዱ እንደሚሄዱ በተግባር ቢረጋገጥም ኢንስትሩመንታሊስቶች ግድ የላቸውም። አንዱ የኢትዮጵያ ለሂቃን ጎራ ይህን እያደረገ ይኖራል።

በሌላ በኩል በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ሃገረ መንግስትን ለመገንባት የተሻለ አስተምህሮ አለን ብለው የሚሉ ሌሎች ለሂቃን ደግሞ የኮንስትራክቲቪዝም ደቀመዛሙርት ናቸው። እነዚህ ለሂቃን ብሄር ስሪት ነው፣ ብሄር የሚባለው ጠገግ እግዚአብሄር የፈጠረው አይደለም። ቋንቋም ይሁን ወግ ልማድ ሰው የፈጠረው ስለሆነ ይህ የብሄር ጠገግ ያን ያህል ግዝፈትና ትኩረት አይሻም ይላሉ። እነዚህ ወገኖች የሚያምኑት ብሄራችን ዋናውን የጋራ ቤታችንን ወይም ኢትዮጵያዊነትን የሚገዳደር መሆን የለበትም እያሉ ይሟገታሉ። ብሄር ተፈጥሮአዊ ስላልሆነ አንድ እናትና አባቱ ኦሮሞ ተናጋሪ የሆኑ ሰው በአጋጣሚ ሲዳማ ተወልዶ ቢያድግ ይህ ሰው የሲዳማ ብሄር አባል ይሆናል የሚል ትንታኔ አላቸው። ቋንቋና ባህል የሰው ልጅ ውጫዊ ልምምዶች ስለሆኑ ማንም ሰው ለሆነ ቋንቋና ባህል ተጋላጭ ከሆነ ከዚያ ብሄር አባልነት ምንም ሊከለክለው የሚገባ ነገር የለም ብለው ይሞግታሉ። ስለዚህም ብሄር የራሱ መሬት ያለው፣ የራሱ አስተዳደር ያለው፣ ክልል ያለው የሚለው ትምህርት ሃገራዊ ህብረት ለመመስረት አስቸጋሪ ነው ይላሉ። ስለዚህ ፖሊሲዎች፣ አስተዳደሮችና ደንቦች ሁሉ ብሄር ማህበራዊ ስሪት ነው የሚለውን ትምህርት ከፍ አድርጎ የተቀበለ ሆኖ እንዲቀረጽ ይሻሉ። እነዚህ ለሂቃን ደጋፊዎቻቸውን ሁሉ “መጀመሪያ ሰው ነኝ” በሉ ከዚያ ነው ብሄር የሚመጣው እያሉ ይሰብካሉ። በተቻለ መጠን የብሄር ማንነትን እያኮሰሱ ግለሰብን በማጉላት የጋራ ማንነት ለመገንባት ይሞክራሉ። ስለሆነም የነዚህ ለሂቃን ተከታዮች እኔ ሰው ነኝ፣ መጀመሪያ ሰው ነኝ…….. እያሉ ከፕራይሞርዳያሊስቶች ጋር ሙግትና ብሽሽቅ ይዘው ይታያሉ።

ፕራይሞርዳያሊስቶች በበኩላቸው ሰባዊ መብት የሰውን ማንነት ማክበር አለበት፣ የሰው ልጅ ከቋንቋው ውጪ፣ ከባህሉና ከሃይማኖቱ ውጭ ከቶውንም ህልው የለውም የሚል ክርክር እያቀረቡ ኮንስትራክቲቪስቶችን ያበሽቃሉ። ኮንስትራክቲቪስቶች በበኩላቸው ባህላዊ ማንነቶች በሙሉ በትምህርት የሚገኙ ስለሆነና ብሄር የተፈጠረ፣ በመፈጠር ላይ ያለና ወደፊትም ሊፈጠር የሚችል በመሆኑ ፖለቲካችን ከፕራይሞርዳያሊዝም ወጥቶ በኮንስትራክቲዚዝም እሳቤ ላይ ሊቀረጽ ይገባል እያሉ የመልስ ምት ይልካሉ። በዚያም በዚህም ያለው ግትርነት አክራሪነት እያደገ እንዲሄድ የሚያደርግ ሁኔታ ፈጠረ።

እነዚህ ኮንስትራክቲቪስቶች ሊፈርስ የማይገባው ጠገግ ሃገራዊ ህብረት ነው፣ ብሄር ኮንስትራክትድ ስለሆነ በለውጥ ሂደት ውስጥ ነው። ሃገራዊ ህብረት ግን በዜጎች ፈቃድ ላይ ተመስርቶ ዘላለማዊ ሆኖ መዋቀር አለበት ይላሉ። ከዚህ ከኮንስትራክቲቪዝም ትምህርት አራማጆች መካከል በጣም አጥባቂዎቹ ደግሞ እንዴውም ብሄርን እያፈረስንም ቢሆን ሃገራዊ ማንነትን መገንባት የጥበብ መጀመሪያ ነው ይላሉ። እንግዲህ እነዚህ ኮንስትራክቲቪስቶች ማእከላዊ የፖለቲካውን ሜዳ ከያዘው ፕራይሞርዳያሊስቱ ለሂቅ ጋር የሚጋጩት የነሱን ትምህርት ለመምታት ብሄር ስሪት ነው በሚል መፈክር ስር የሚታገሉ መሆኑን ስናይ ሁለቱም ለሂቃን ብሄርን ለራሳቸው የፖለቲካ አላማ መሳሪያ ማድረጋቸውን በግልጽ እናያለን። ሁለቱም ጎራዎች ኢንስትሩመንታሊስት በሆኑበት ሃገር ደግሞ ብሄራዊ መግባባት አደጋው ይበዛል።

በኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ይህ የአስተምህሮ ግጭት አንዳንዱ ሰው ገብቶት ሌላው በደመ ነፍሱ የሚከውነው ሲሆን ለሂቁ ከነዚህ ትምህርቶች በአንዱ ጎራ ይሰለፍና ትግል ላይ መሆኑን ሲገልጽ እናያለን። ፕራይሞርዳያሊስቱ የራሱን የብሄር ትምህርት ይዞ ብሄር የራሱ መሬት ያለው የማይነካ ጠገግ ነው ብሎ ሲከራከር ኮንስትራክቲቪስቱ ሃገራዊ ማንነት ይበልጣል፣ ብሄር ሰው ሰራሽ ነው ብሎ ይሞግታል። በዚህ መሃል ሁለቱም ሃይሎች ብሄርን መሳሪያ አድርገው ነው ለሃገረ መንግስት ግንባታ የሚሟገቱትና ከፍ ሲል እንዳልነው ሁለቱም ወገኖች አውቀውም ሆነ ሳያውቁ ኢንስትሩመንታሊስት ሆነዋል። ፕራይሞርዳያሊስቶች እምነታቸውን ተግባራዊ ለማድረግ ብሄርን ማታገያ እንደሚያደርጉት ሁሉ ኮንስትራክቲቪስቶች ደግሞ ብሄር ማታገያ ሊሆን አይችልም ይልቁን ዋናውን ቤት ለመገንባት ቢፈርስም ችግር የለውም አይነት ሃሳብ ስለሚያቀርቡ እነዚህ ሃይሎችም ሃገረ መንግስት ለመገንባት ብሄርን ፈርሽ አድርገው ወይ በብሄሮች ፍርስራሽ ላይ ብሄራዊ ማንነት ለመገንባት ስለሚፈልጉ ያው ኢንስትሩመንታሊስት ሆነው ተገኝተዋል። ዞሮ ዞሮ የከፋው ነገር ፕራይሞርዳያሊስቱም ሆነ ኮንስትራክቲቪስቱ ብሄርን ለገዛ አላማው መሳሪያ ስላደረገው የሃገራችን የሃገረ መንግስት ግንባታ በግጭቶች መሃል እንዲቆይ አደረገው። ከሁለቱም ጎራዎች ብሄርን በተለያየ ዘዴ ማታገያ ሲያደርጉት ከመቼውም ጊዜ በላይ የሃገራችን የቡድን መብት
ጥያቄ አደጋዎች በዙበት፣ ሃገራዊ ማንነታችንም በግጭቶች መሃል ስላለ ከመቼውም ጊዜ በላይ ቀጥኖ ይታያል።

ታዲያ የለሂቁ ክፍፍል እንዴት ይቀንሳል?

የሃገራችን ፖለቲካ ከነዚህ ከሁለት አስተምህሮዎች በእውነት መራቅ አለበት። ብሄርን ማታገያ ማድረግ የረጋ ሃገረ መንግስት እንዳንመሰርት ያደርጋል። እነዚህ ከፍ ሲል የሚነሱ የብሄር ንድፈ ሃሳቦች በአካዳሚው ዘንድ መከራከሪያ ሆነው ይቀጥሉ። ነገር ግን ፖለቲካችን በነዚህ ላይ በሃይል መመርኮዝ የለበትም። መራቅ አለበት ። ኮንስትራክቲቪስቱ ብሄር የሚሰራ ስሪት ነው የሚል የፖለቲካ አቋም ይዞ ሲነሳ የለም በእኛ ብሄር ህይወት ውስጥ የመለኮት ፈቃድ አለበት ከሚሉ ቡድኖች ጋር ይጋጫል። የለም እኛ ጥንታዊ ነን ብሄራችን ሰው ሰራሽ አይደለም ያንተ ትምህርት አቃለለን ከሚሉት ጋር ይጋጫል። ኮንስትራክቲቪስቱ ፖለቲከኛ ደጋፊውን መጀመሪያ ሰው ነኝ በል፣ ከዚያም ስለብሄርህ አውራ ሲለው አንዳንዱ ሰው የለም ሰውነቴ ከቋንቋየ ጋርና ከባህሌ ጋር የተዋሃደ ነው ብሎ ይከራከራል፣ ስለሆነም ይህ ግጭት ለብሄሮች ህልውና የስጋት ምንጭ ይሆናል። ከማንነቶች በላይ ብሄራዊ ማንነት ይቀድማል ብሎ ሲከራከር በሃይማኖቴና በብሄሬ እንዲሁም በብሄራዊ ማንነቴ መካከል ግጭት አታምጡ አታሽቀዳድሙብኝ ከሚለው ዜጋ ጋር ይጋጫል። በሌላ በኩል ፕራይሞርዳያሊስቱ ብሄር ማንም ያልፈጠረው የጥንት ነው ሲል በብሄሩ ውስጥ ባሉ ዜጎች መካከል ደምና አጥንት ቆጠራ ሂሳብ ውስጥ ያስገባና በጠገጉ ስር በሰፈሩ ዜጎች መሃል ትርምስ ያመጣል። ይህ ለሂቅ ከኮንስትራክቲቪስቶች ጋር ግጭትና እልህ ውስጥ ስለሚገባ ሃገረ መንግስቱን ያናጋል። ስለሆነም ሁለቱም ትህምርቶች አደጋ አላቸው።

የሚሻለው ብሄር ራሱን እንደፈለገ ይመልከት ። የራሱን ትርክቶች ይጠብቅ። ነገር ግን ፖለቲከኛው አንድ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ማህበር ለመፍጠር መስራትና ብሄሮችን ማክበር ከሁሉም በላይ ማታገያ መሳሪያ ሳያደርጋቸው በራሳቸው ምህዋር ላይ እንዲዞሩ ማድረግ ተገቢ ነው። ብሔሮች ሁሉ በአንድ በኩል ከፖለቲካ ውጭ የሆነ የባህል አስተዳደር መስርተው የሚኖሩበትንና በሌላ በኩል የፖለቲካና የኢኮኖሚ ጉዳያቸውን የሚያካሂዱበትን የጋራ ስርዐት በመዘርጋት በጣምራ ፌደራሊዝም ሃገሪቱን ማስተዳደር የረጋ ሃገረ መንግስት ለመመስረትና ግጭት ለመቀነስ ይረዳል።

ከሁሉ በፊት ሃገሪቱ የግልንም የቡድንንም መብቶች እያከበረች የምትኖርባቸውን ሁለት የቃል ኪዳን ሰነዶች ማዘጋጀት የረጋ ሃገረ መንግስት ለመመስረት ይረዳል። የመጀመሪያው የሃገር

ቃል ኪዳን ሰነድ የጋራ እሴቶቻችንን በጽሁፍ የሚገልጽ ሰነድ ነው። ኢትዮጵያውያን የጋራ እሴቶች አሉን እንላለን። ነገር ግን እነዚህ እሴቶች ህቡእ ኪዳን (hidden covenant) ናቸው። በግልጽ ተጽፈው ስለሌሉ አስር ጊዜ የጋራ እሴት እያልን ብናወራም በግልጽ ጥርት አድርገን አናውቃቸውም። ስለዚህ እነዚህን ረቂቅ መተሳሰሪያ መርሆዎች ወይም የጋር እሴቶች አንድ ራሱን የቻለ ዶክመንት ሊኖራቸው ይገባል። ይህ ዶክመንት በሃገሪቱ ውስጥ ዘላለማዊ ሃገራዊ ሰነድ ተብሎ ለትውልድ የሚተላለፍ ይሆናል። ይህን ጉዳይ በተመለከተ ጣምራ ፌደራሊዝም በሚለው መጽሃፌ ላይ ተግልጾ ይገኛልና እንድታነቡት እጋብዛለ

እንደሚታወቀው ህገ መንግስት የሃገራት ከፍተኛ የቃል ኪዳን ሰነድ ነው። ይሁን እንጂ ይህ ሰነድ ውሱን ከሆኑት ባህርያቶቹ መካከል ረቂቅ የሆኑ የህብረተሰብ መተሳሰሪያ መርሆዎችን ወይም እሴቶችን ይገድፋቸዋል። ለምሳሌ መረዳዳት፣ መተማመን፣ ፍቅር፣ ትጋት፣ ጀግንነት፣ መከባበር፣ ቃለ መሃላ……..። በህገ መንግስት ውስጥ ይገደፋሉ። እነዚህ ጉዳዮች ግን ከብዙ

የህገ መንግስት ህጎች በላይ ለህብረታችን መጽናት ጠቃሚ እሴቶች ናቸው። ስለሆነም እነዚህን ረቂቅ ጉዳዮች አንጥሮና አርቲኩሌት አድርጎ አውጥቶ የኢትዮጵያን እሴቶች በጽሁፍ በመቅረጽ የሃገሪቱ አንድ ብሄራዊ ከፍተኛ ዶክመንት ማድረግ ለህብረታችን ጥንካሬ ለኔሽን ቢዩልዲንግ ስራችን እንደ መልህቅ ሆኖ በዘመናት መካከል ይረዳል። ከዚህ ቀጥሎ የተለመደው ዶክመንት ህገ መንግስት ሲሆን ይህንን ዶክመንት የቡድንንም የግለሰብንም መብት እንዲያከብር አድርገን መቅረጽ ተገቢ ነው። በዚህ መሃል ቡድኖች የራሳቸውን ትርክቶች ይዘው ደግሞ ለሃገር የሚሆኑ መስዋእቶችን ከፍለው በነጻነት ይኑሩ። ኮንስትራክቲቪስቱ እየተነሳ ፈራሽ ነህ አይበላቸው። ፕራይሞር ዳያሊስቱ ተነስቶ የፖለቲካ ልብስ አልብሶ ማታገያ አያድርጋቸው። በአጠቃላይ ለሂቁ በነዚህ ሁለት ትምህርቶች ላይ ተመርኮዞ ጎራ ለይቶ የሚያደርገውን ፍትጊያ ያቁምና አንድ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ማህበር ለመፍጠር እንስራ በፌደራል ስርዐታችን ውቅር ላይ ለብሄር ፖለቲካዊ ያልሆነ ክፍል እንስጠው። የዚህን ሃሳብ ዝርዝር በመጽሃፌ ላይ ገልጫለሁ። በሌላ በኩል ከፍ ሲል እንዳልነው የጋራ እሴቶቻችንን እንጻፍና ኢትዮጵያን ዘላለማዊ ኪዳን እንሸልማት።

ስለሆነም በእነዚያ የብሄር ትምህርቶች ላይ የፖለቲካ ቤቶችን ሰርተን መናቆር እንተውና የረጋ ሃገረ መንግስት እንመስርት። ለሂቁ የክፍፍሉ ምንጭ እነዚህን ትምህርቶች ተግባራዊ ለማድረግ በሚደረግ ሽኩቻ መሃል የተፈጠረ ቅራኔ መሆኑን አውቆ ከነዚህ ትምህርቶች ወጥቶ የጸዳ ፖለቲካ ይስራ።

መጽናናት ለኢትዮጵያ ይሁን
እግዚአብሄር ኢትዮጵያን ይባርክ

ገለታው ዘለቀ

3 Comments

  1. ” የጸዳ ፖለቲካ ይስራ” What a wishful thinking?

    For academia, coming up with three categories that capture the different tendencies of national question is fantastic. However, the proble with this categories is oversimplification of the seriousness of the issue.

    First, putting out categories and telling elites in these categories to come together to build a state is meaningless. There should be an insentive for doing that. What the elites are after is political power – carve the smaller power in their ethnic territory separated from the larger political entity. This essentially happens where there is no democracy – free and fair elections – whereby these elites are denied to have a place in the State’s political life. Example is, Oromos who rule Ethiopia now are defenders of the unity of the country since they are in power. In the past they were swearing on self-determination. TPLF/ Tigreans are now looking for separation since they are no more in power. They have their regions, but that’s not enough. So, where does democracy fit in you categorization of elites?

    Nation building in multiethnic socities like ours requires mature democracy to narrowing down the extreme positions. In the absence democracy whereby ethnic groups who have opposed postions cannot share political power, discuss and resolve their differences. What we see in our country is essentially a question of serous lack of mature and functioning democracy. Due to this problem, ethnic groups are taken hostage by academic and military elites trying to carve political power enclave for themselves resulting in endeless war and destruction. I’m not saying democracy alone elimiates ethnic question and create a united state, but it is an important instrument for all concerned to share political power, understand issues and deal with them in an intelligent manner. I don’t see an iota of democracy let alone mature and functioning democracy in the country. As a result, elite dysfunction has gripped the country.

    You’re talking about the need for ” መተሳሰሪያ መርሆዎች ወይም የጋር እሴቶች . . . ዶክመንት” and “ህገ መንግስት” Elites in the different groups do not deny that Ethiopians have values to share in common. Some of them spell them out A to Z, but they look at them differently. Think of the differning views on the Battle of Adwa and other important historical experiences in the country. Even the recently celebrated Ashendaa festivity has provoked conflict as who it belongs to. Again, this is not to say ” መተሳሰሪያ መርሆዎች ወይም የጋር እሴቶች . . . ዶክመንት” is useless; it’s ratherto to say such a “ዶክመንት” can be as divisive as any other issue in the hands of elites. “ህገ መንግስት” is a different doucment because of its legal character. Again this document can be rendered useless if it does not suit the interest of elites. The existing constitution is an example here. Article afr=ter article is misread, misconstrued and rejected by almost all elites for different reasons. It’s polarization than unity that’s pervasive right now.

    Your conclusion is: “በእነዚያ የብሄር ትምህርቶች ላይ የፖለቲካ ቤቶችን ሰርተን መናቆር እንተውና የረጋ ሃገረ መንግስት እንመስርት” I’ll call you naive who has no clue as to how far we have gone in ethnic politics. Look Oromos trying to empty Amhara population from Oromia by forcing them out, killing them in mass and destroying and confiscating their property. This is called ethnic cleansing and genocide – two of the most horrible crimes in human history. Nobody is arrested and charged for these crimes, no property is restituted for the dispaced Amharas and no compensation for their loss. And the future is bleak in law enfocement in any of the regions. While this is happening, how is it possible to have ” መተሳሰሪያ መርሆዎች ወይም የጋር እሴቶች . . . ዶክመንት”? It’s not between Oromo and Amara alone, but throughout the country that common values are being erased,

    So, my remark about your ” የጸዳ ፖለቲካ ይስራ” mantra is ” what a wishful thinking?”

    Come down from academica ivory tower and put forward a better way out from this disaaster.

  2. አቶ ገለታው አገረ-መንግስት ግንባታን እና እርሶ የጠቀሱትን ሁለት የብሔር መሰረተ ሃሳቦችን ምን አገናኛቸው? ከመቼ ጀምሮ ነው የኢትዮጵያ ልህቃን ኮንስትራክትቪስት እና ፕራይሞዳሊስት ብለው በአገረ-መንግስት ግንባታ ሂደታችን ላይ ክርክር ውስጥ የገቡት? primordialist , Instrumentalist and constructivist የሚለው ክፍፍል Ethnicity እንዴት ተፈጠረ ለሚለው ጥያቄ የተለያየ መልስ የሚሰጥ ክፍፍል ነው እንጂ ከአገረ-መንግስት ግንባታ ጋር የሚያያዝ አይደለም። የኛን አገር አገረ-መንግስት ግንባታ በተመለከተ ትልቁ ክፍፍል የዳግማዊ ምኒልክን አገረ-መንግስት ግንባታ በተመለከተ የብሔር ልህቃን የቅኝ አገዛዝ ሂደት ነው ይሉታል፣ ሌላው ወግን ደግሞ አገር ማቅናት ወይም ትልቅ አገር የመፍጠር ሂደት ነው ይሉታል። እኔ ሁለተኛው ስብስብ ውስጥ ነው ያለሁት፣ እርሶስ? ይህንን የተሳሳት ገለጻ ግን በፍጥነት ቢያርሙት መልካም ነው።

  3. Denku Haile,

    You excesively dwelt on democracy as a means to deal with ethnic divisions and build a nation. Even countries which have “mature and functioning” have separation problems. Not long ago, Scotland had a referendum to separate or continue with U.K. Quebec in democratic Canada also had two referendums on the same issue. Similar ethnic question of Catalonia exists in democratic Spain. In all these countries, ethnic leaders argue the same way our ethnic leaders argue. This proves how ethnic issues are seroius even democracy – as expressed by free and fair elections – is inadequate to solve. The irony is, except in Spain, referendums in Scotland and Quebec were peaceful the outcomes of which were accepted by all parties concerned. As you might know, the outcomes in both referendums were to reject separation. From this fact, we learn that democracy helps to avoid war (since almost all undemocratic countries deny referendums on separation and/or unity) and outcomes favour unity than separation. If you see it from another angle, most separations with or without referendum (like former Yugoslavia) take place in undemocratic countries. To solve what ገለታው ዘለቀ called የኢትዮጵያ ለሂቃን የአስተምህሮ ግጭቶች” and develop መተሳሰሪያ መርሆዎች ወይም የጋር እሴቶች . . . ዶክመንት” and “ህገ መንግስት” needs democracy – including free and fair elections. Advancing primordialist or constructivist positin cannot be adequately explained and understood by the ethnic masses where elites are muzzeled. To reiterate my point, democracy can facilitate peaceful and positive outcomes to ethnic question and hence a prerequisite for dealing with the problem. I raise my hat to Denku Haile for emphasing democracy which is mostly ignored.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

eco 232
Previous Story

የኢትዮጵያ ማክሮ ኢኮኖሚ ቀውስና የአይኤምኤፍና የዓለም ባንክ ፕራይቬታይዜሽን ሴራ!!! የብሔራዊ የጋራ ኃብታችን በኦሮሙማ ውርስና ስልቀጣ?

3 parties
Next Story

አዲስ አበባ የኹሉምና ለኹሉም እንጂ የጥቂት ግለሰቦች ፍላጎት ማስፈጻሚያ አይደለችም

Go toTop