በዘሐበሻ የአርትዕ ቡድን
ሙፍቲ ሀጂ ኡማር ኢድሪስ የኢትዮጵያ እስልምና ማህበረሰብ ውስጥ ከተከበሩ እና ከተከታታይ መነኮሳት የተለየ ስም ያላቸው አንዱ ነበር። ከአርባ ዓመታት በላይ ለሀገሩ በህዝብ አገልግሎት የተሞላ ሕይወት ኖረ። እርሱ የመንፈሳዊ መሪነትና የዜጋ ኃላፊነት ምሳሌ ነበር። ለሚሊዮን የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዊ ሙስሊሞች መምህርና አማካሪ ነበር፤ ለሀገሩ ግን የመካከለኛነትና የኅብረት ምልክት ነበር።
የቀድሞ ሕይወት እና ትምህርት
ሀጂ ኡማር ኢድሪስ በምሥራቅ ኢትዮጵያ በ1940 ተወለደ። የመጀመሪያ የቁርአን ትምህርቱን በሐረር ውስጥ በባህላዊ መምህራን ተጀመረ፣ ከዚያም ትምህርቱን በሱዳንና በሳዑዲ አረቢያ ቀጠለ። ወደ አገሩ ተመልሶ ሕይወቱን ሙሉ በሙሉ ለመምህራን ሥራ፣ ለማህበራዊ አገልግሎትና ለመንፈሳዊ ሥርዓት አደረገ። በአረብኛ፣ በአማርኛ እና በአፋን ኦሮሞ ያለው ተናጋሪነቱ የተለያዩ ቋንቋዎችንና ባህሎችን የሚያቀርብ ድል አደረገው።
መሪነትና አገልግሎት
በእንቅስቃሴው ዓመታት ሙፍቲ ሀጂ ኡማር ኢድሪስ የኢትዮጵያ እስልምና ጉዳይ ከፍተኛ ምክር ምድብ (ማጅሊስ) ፕሬዚዳንት እና በኋላ የኢትዮጵያ አላህ ከፍተኛ ሙፍቲ ነበሩ። በእነዚህ ቦታዎች በኩሉ የተቋማዊ ታማኝነትን ለማጠናከርና መንግስት እና የእስልምና መሪዎች መካከል መስራትን ያበረታቱ። በተደጋጋሚ መንግስታት እርሱን ለአስቸጋሪ ማህበራዊ ጉዳዮች መካከል ለመካከልና ለሰላም እንዲያበረታቱ ይጠሩት ነበር።
እርሱ በስብከቶቹ እና በጽሁፎቹ የፍትህ፣ የትሕትና እና የርህራሄ እሴቶችን ያነሳሉ ነበር፤ እነዚህም በእስልምና ትምህርት ልብ ላይ እንዳሉና በኢትዮጵያ ባህላዊ የባለአክብሮት ሕይወት ላይ እንደ መሠረት ያመኑ ነበር።
የሃይማኖት መገናኛ የተከበሩ አበል
በዚያን ጊዜ በኢትዮጵያ የተለያዩ ሃይማኖቶች መካከል እርስ በርስ እምነት እና መጠንቀቅ ተቀላቀለ። ሙፍቲ ኡማር ኢድሪስ ግን በቀጣይ ሰላምንና መግባባትን የሚያበረታቱ ድርጅቶችን ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን፣ ካቶሊክና ኢቫንጀሊካል ቤተ ክርስቲያናት ጋር በመስራት አበረታቱ። አንድ አለመታሰረ በጊዜ ሲኖር ሁሉም የሚመኙበት መካከለኛ ሰው ነበር።
እርሱ በተደጋጋሚ ለኢትዮጵያውያን እንደ ማንም ሃይማኖት ጥላቻን ወይም እንቅፋትን አይፈቅድም ይዞ ይናገር ነበር፣ የፖለቲካ ኃይሎች እምነትን መጠቀማቸው እንደሚከፋፈል ይጠንቀቁ ነበር። መልዕክቱ ከመስጂዶችና ከቤተ ክርስቲያናት በላይ ተስፋፍቶ የትዕግሥትና የትዳር ሕይወትን የሚያደግ ትውልድ ፈጠረ።
የመታሰቢያ ቅንነትና ትሕትና
በሀገሩ ውስጥ ከፍተኛ የመንፈሳዊ መሪነት ቢያደርጉም ሙፍቲ ኡማር ኢድሪስ በትሕትና የተሞላ ሕይወት ኖረ። ሀብታምነትን አይቀበልም ነበር፣ ልጆችንና ሴቶችን ለመትምህርት ያበረታቱ፣ ድሆችን በምግብ፣ በውሃና በትምህርት መድረክ የሚያገለግል ድጋፍ ያደረጉ። የተገናኙበት ሁሉ በርህራሄ ድምፁን፣ በፍጹም ትዕግሥት የተሞላ ቃሉን ያስታውሳሉ።
እርሱ በሕይወቱ በመራራ ጊዜ ያለበትን ኢትዮጵያ ያስተዋውቀው እንደ መንፈሳዊ መመሪያ ነበር። በአገር አስፈላጊ የሆነ የመንፈሳዊ መንገድ መሪ እንዳጠፋ ያውቃሉ። ነገር ግን የራሱ ትምህርት—በአገልግሎት የተመሰረተ እምነት፣ በመከራ ውስጥ ትዕግሥት፣ በክፉ ጊዜ መወያየትን ከግጭት በላይ የሚያደርግ—እንደ ዘላለማዊ ትርፍ ይቀራል።
የሀገር ሰዎች የተስፋ ቃል
በኢትዮጵያ እና በዲያስፖራ ውስጥ ከሙስሊም ማህበረሰቦች፣ ከክርስቲያን መሪዎችና ከሲቪል ማህበራት ብዙ ማስታወሻዎች ተቀበሉ። ከአምስት ዐሥር ዓመታት በላይ የተከበሩ ሰዎችን በሰላምና በጽድቅ መሠረት አብሮ ለመዋደድ እንዲሠሩ ያበረታቱ ሰው ነበር ብለው ይዘምታሉ።
ኢትዮጵያ ዛሬ ሲታደስ እና ሰላምን ሲፈልግ የሙፍቲ ሀጂ ኡማር ኢድሪስ ሕይወት ከክፋት እንጂ ከቅንነት የተመሠረተ መኖሪያ መንገድ እንደሚያሳይ ነው። ነፍሱ በዘላለም ሰላም ይደርፍ።