በመስፍን መኮንን
ዋሽንግተን – ዓርብ ግንቦት 7 ቀን 2018 ዓ.ም. (May 15, 2026) በአሜሪካ ሴኔት ራሰል ሕንፃ ውስጥ በሚገኘው ታሪካዊው የኬኔዲ ካውከስ ክፍል ላይ የኢትዮጵያን እየተባባሰ የመጣ የሰብዓዊ መብት ቀውስና በሃይማኖት ነፃነት ላይ የሚደረጉ ጥቃቶችን ለመወያየት ጠቃሚ ጉባኤ ተካሄደ።
በጉባኤው ላይ ከፍተኛ እንግዶች፣ ፖሊሲ አውጪዎች፣ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች፣ ምሁራን፣ ጋዜጠኞችና የኢትዮጵያ አሜሪካውያን ማህበረሰብ አባላት ተገኝተው ነበር።
ጉባኤውን ያዘጋጁት መስፍን መኮንን — የ“Washington Update” ደራሲ፣ በኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብትና ሕገ-መንግስታዊ ዴሞክራሲ ተሟጋች፣ በናሽናል ፕሬስ ክለብ ማኔጀር፣ እንዲሁም የMM Management Ltd. መስራች — ከዓለም ባንክ የቀድሞ ከፍተኛ አማካሪ፣ አስተያየት ሰጪ፣ ደራሲ እና የ“Global Alliance for the Rights of Ethiopians” ምክትል ሊቀመንበር ከሆኑት ዶ/ር አክሎግ ቢራራ ጋር በመተባበር ነበር።
አዘጋጆቹ ለሴኔተር ክሪስ ቫን ሆለንና ለሰራተኞቻቸው ጉባኤው በአሜሪካ ኮንግረስ እንዲካሄድ ላደረጉት ትልቅ ድጋፍ ከልብ አመስግነዋል። ሴኔተሩ በሌላ ቀደም ሲል በተያዘ ግዴታ ምክንያት መገኘት ባይችሉም፣ ለሰብዓዊ መብትና ለዴሞክራሲያዊ እሴቶች ያላቸው ድጋፍ እጅግ ከፍ ብሎ ተገልጿል።
ጉባኤው በመላ ኢትዮጵያ እየተባባሱ ስለሚገኙ የሰብዓዊ፣ የፖለቲካና የሰብዓዊ መብት ችግሮች ለመወያየት አስቸኳይ መድረክ ሆኖ አገልግሏል። ተሳታፊዎች የኢትዮጵያ ፖለቲካዊ መረጋጋትና ኢኮኖሚያዊ እድገት ለኢትዮጵያውያን ብቻ ሳይሆን ለቀጠናው የአፍሪካ ቀንድ መረጋጋትና ለአለም ደህንነት ጠቃሚ መሆኑን አስገንዝበዋል።
ተናጋሪዎች በአፍሪካ ሁለተኛ በሕዝብ ብዛት ትልቅ የሆነችው ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው አለመረጋጋት በክልሉ ላይ ከባድ መዘዝ ሊያስከትል እንደሚችል አስጠንቅቀዋል። የዓለም ትኩረት በመካከለኛው ምሥራቅ፣ በዩክሬንና በሌሎች ቀውሶች ላይ ቢሆንም፣ በኢትዮጵያ እየተባባሰ ያለውን አደጋ ችላ ማለት ከባድ ስህተት እንደሚሆን ገልጸዋል።
መድረኩ የማህበረሰብ መሪዎችን፣ የፖሊሲ ባለሙያዎችን፣ የሃይማኖት ተወካዮችን፣ ጋዜጠኞችንና የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾችን በአንድ ላይ በማሰባሰብ በስፋት ስለሚፈጸሙ ግፎች፣ ስርዓታዊ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች፣ የዘር ግጭቶች፣ በሲቪል ነፃነቶች ላይ የሚደረጉ ገደቦችና በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች ላይ እየጨመረ ስለመጣው ስደት ተወያይተዋል።
በተለይም በአማራ ሕዝብ ላይ ስለሚፈጸሙ ጥቃቶች፣ የፖለቲካ ተቃዋሚዎችን ስለማፈን፣ ያለ ፍርድ እስርና የንግግር ነፃነት ጥሰት ትኩረት ተሰጥቷል።
ተሳታፊዎች ታዋቂ እስረኞች ታዲዮስ ታንቱንና ክርስቲያን ታደለን ጨምሮ በፖለቲካ ምክንያት የታሰሩ ሁሉም እስረኞች እንዲፈቱ ጥሪ አቅርበዋል።
ጉባኤው ይህ ዝግጅት በአሜሪካ ኮንግረስ መካሄዱ ለሰላም፣ ለፍትህ፣ ለዴሞክራሲ፣ ለሃይማኖት ነፃነትና ለዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ሕጎች ክብር የበለጠ ዓለም አቀፍ ተሳትፎና እርምጃ እንዳስፈለገ ያሳያል ብሏል።
ተናጋሪዎች ጉባኤው የተጨቆኑና የተገለሉ ኢትዮጵያውያን ድምፅ ወደ ዓለም ለማድረስ ዓላማ እንዳለው ገልጸዋል። ውይይቶቹ በሕገ-መንግስት ማሻሻያ፣ በብሔራዊ እርቅ፣ በዴሞክራሲያዊ አስተዳደር፣ በተጠያቂነትና በረጅም ጊዜ ሰላምና መረጋጋት ላይ ተኩረው ነበር።
አንዳንድ ተናጋሪዎች ኢትዮጵያ አሁን በአስፈላጊ መንገድ መገናኛ ላይ መድረሷን ገልጸዋል። ሀገሪቱ ወደ ፖለቲካዊ ቀውስ፣ ኢኮኖሚያዊ ችግር፣ የታጠቀ ግጭትና የሕግ አልባነት እየተንሸራተተች መሆኑን በጭንቀት ገልጸዋል።
ሙስና፣ የኢኮኖሚ ብልሹ አስተዳደርና ቀጣይ ግጭቶች የሰብዓዊ ችግሮችን እንዲባባሱና በመንግስት ተቋማት ላይ ያለው የሕዝብ እምነት እንዲቀንስ አድርገዋል።
የጉባኤው ተሳታፊዎች በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ አመራር ላይ ከባድ ስጋት በመግለጽ በአስተዳደራቸው ዘመን ዴሞክራሲያዊ መርሆች፣ ተጠያቂነትና ለሰብዓዊ መብት ክብር እጅግ እንደተዳከመ ተናግረዋል።
ተናጋሪዎች የአምባገነናዊ አሰራሮች፣ የተቃዋሚ ድምፆች ማስፈራራትና በንግግር ነፃነት ላይ የሚደረጉ ገደቦች የኢትዮጵያን ዴሞክራሲያዊ ወደፊት እንደሚያደጉ አስጠንቅቀዋል።
በተለይም በኢትዮጵያ የስነ-ጥበብና ባህላዊ ነፃነት ላይ ስለሚደረገው አፈና ትኩረት ተሰጥቷል። ተሳታፊዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚታወቀው ኢትዮጵያዊ አርቲስት ቴዲ አፍሮና በቅርቡ በለቀቀው “ኢቶሪካ” አልበም ላይ ስለተደረገ ሳንሱር ተወያይተዋል። የስነ-ጥበብ ነፃነት የማህበረሰቡን ህሊናና ምኞት ለማንፀባረቅ ወሳኝ መሆኑን በመግለጽ የባህል ድምፆችን ለማፈን የሚደረጉ ሙከራዎችን ተቃውመዋል።
ጉባኤው ከዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ድርጅቶች የቀረቡ ሪፖርቶችን በመጥቀስ በግዳጅ ስደት፣ በሲቪክ ማህበረሰብ መጨናነቅ፣ በጋዜጠኞች ማስፈራራት፣ በአክቲቪስቶች እስርና በነፃ ሚዲያ ላይ በሚደረጉ ገደቦች ላይ ከባድ ስጋት መኖሩን አብራርቷል።
ተሳታፊዎች የኢትዮጵያ መጪ ምርጫ ታማኝነት ላይም ከፍተኛ ስጋት በመግለጽ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ ያለ ገለልተኛ ተቋማት፣ የፕሬስ ነፃነት፣ የፖለቲካ ብዝሃነትና የተቃዋሚ ድምፆች ጥበቃ ሊኖር እንደማይችል ገልጸዋል።
ብዙ ችግሮች ቢነሱም፣ ተናጋሪዎች ተስፋና ጽናት እንዳለ አስገንዝበዋል። የኢትዮጵያ ረጅም ታሪክ፣ ባህላዊ ባለጠግነትና የሕዝቧ ጽናት ዴሞክራሲያዊ ለውጥና ሰላማዊ እርቅ እንደሚቻል ምክንያቶች ተደርገው ተጠቅሰዋል።
በጉባኤው ሙሉ ጊዜ ተሳታፊዎች በዴሞክራሲያዊ መርሆች፣ በሕገ-መንግስት ሥርዓት፣ በሰብዓዊ መብት ክብርና ለሁሉም ዜጎች የእኩል ፍትህ መስፈርት የምትመራ ኢትዮጵያ ራዕይ እንዳላቸው አረጋግጠዋል።
ጉባኤው ለአሜሪካ ኮንግረስ፣ ለአስተዳደሩና ለዓለም አቀፍ ማህበረሰብ በተሰጡ ምክረ ሃሳቦች ተጠናቋል፦
ወዲያውኑ ጦርነት እንዲቆምና በሲቪል ዜጎች ላይ የሚደረጉ የድሮን ጥቃቶችና ወታደራዊ ዘመቻዎች እንዲቆሙ ጥሪ ማቅረብ።
አስቸኳይና ሁሉን አካታች ብሔራዊ ውይይት፣ እርቅና ሰላማዊ የግጭት መፍትሄን መደገፍ።
የበለጠ አካታችና ዴሞክራሲያዊ ፖለቲካዊ ሥርዓት ለመፍጠር የሕገ-መንግስት ማሻሻያን ማበረታታት።
በዘር ግጭት፣ በሲቪል ዜጎች ላይ በተፈጸሙ ወንጀሎችና በሃይማኖት ነፃነት ጥሰት ተጠያቂ የሆኑ ግለሰቦችን ለፍርድ ማቅረብ።
በከባድ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ውስጥ ተሳትፈዋል ተብለው በሚጠረጠሩ ባለስልጣናት ላይ በGlobal Magnitsky Human Rights Accountability Act መሠረት የታለሙ ማዕቀቦችን ማሰብ።
የፖለቲካ እስረኞች፣ ጋዜጠኞችና ሐሳባቸውን በሰላማዊ መንገድ በመግለጻቸው የታሰሩ ሁሉም እስረኞች ወዲያውኑ እንዲፈቱ መጠየቅ።
በተጠረጠሩ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችና በሲቪል ዜጎች ላይ በተፈጸሙ ወንጀሎች ላይ ገለልተኛ ምርመራዎችን መደገፍ።
መስፍን መኮንን በመዝጊያ ንግግራቸው ላይ ለተሳታፊዎችና ለታዳሚዎች እንደገለጹት፣ የኮንግሬስ ገለጻ ስብሰባዎች (Congressional Briefings) ለሕግ አውጪዎችና ለሰራተኞቻቸው በወቅቱ የተዘጋጀ፣ በባለሙያዎች የተደገፈ መረጃ በማቅረብ በተገቢ የፖሊሲ ውሳኔዎችና የቁጥጥር ኃላፊነቶቻቸው ላይ እንዲያግዝ የታሰቡ ናቸው። ይህ ውይይትም በኢትዮጵያ እየተባባሰ ስለሚገኘው የሰብአዊ መብት ሁኔታ ጥልቅ ግንዛቤ ያላቸው ባለሙያዎች የሚያቀርቡትን አጭርና መረጃ ተኮር ገለጻ ያካተተ ነበር።
ውይይቱ በተለይ በወለጋ ክልል የተፈጸሙ የቅርብ ጊዜ ጥቃቶችን እና በአማራ ኢትዮጵያውያን ላይ በተነገረው የታለመ ጥቃት ላይ ትኩረት አድርጓል። ተናጋሪዎቹም የተረጋገጠ መረጃና ማስረጃዎችን በማቅረብ ፖሊሲ አውጪዎች በመሬት ላይ ያለውን እውነታ በተሻለ ሁኔታ እንዲረዱ ረድተዋል።
የዚህ ገለጻ ዋና ዓላማ የኮንግሬስ አባላትንና ሰራተኞቻቸውን በኢትዮጵያ ስላለው የአሁኑ የሰብአዊ መብት ቀውስ ማስተማር እና ሊወሰዱ ስለሚችሉ የፖሊሲ ምላሾች በተመለከተ ግንዛቤ ያለው ውይይት እንዲካሄድ ማበረታታት ነበር።
አዘጋጆቹ በመጨረሻ በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላምና መረጋጋት ሊገኝ የሚችለው በፍትህ፣ በተጠያቂነት፣ በዴሞክራሲያዊ አስተዳደር፣ በእርቅና በሁሉም ኢትዮጵያውያን መሠረታዊ ሰብዓዊ መብትና ክብር ላይ ክብር በመስጠት ብቻ መሆኑን አስገንዝበዋል።