“ያደቆነ ሰይጣን…” የዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም መገለጫ

242197465 4853243974702917 1951868415290606655 nየወቅቱ የዓለም የጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም አሁን ላይ በኢትዮጵያ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሽብርተኝነት የተፈረጀው የህወሃት አባል እና አመራር ናቸው፡፡ ለዚህም ባለፉት 11 ወራት በግል የትዊተር ገጻቸው ላይ የሽብር ቡድኑን የሚደግፉ እና በትክክልም የቡድኑ አባል እና ደጋፊ ስለመሆናቸው የሚያረጋግጡ መልዕክቶችን ማስተላለፍ የዕለት ተግባራቸው ከሆነ ውሎ አድሯል፡፡

ዶክተር ቴድሮስ በሀላፊነት ከተሰየሙበት ድርጅት ዓላማ ውጪ የሆኑ በርካታ ወንጀሎችን ፈጽመዋል፡፡ ለምሳሌ፤ ቀደም ሲል በኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ እና የጤና ጥበቃ ሚኒስትር በነበሩበት ወቅት የፈጸሟቸው ወንጀሎች እና አድሎአዊ አሰራሮች፣ በዓለም ጤና ድርጅት ውስጥ ተጠያቂነትን አለማስፈን፣ ስልጣንን ከህግ አግባብ ውጪ መጠቀም፣ የድርጅቱን ሀብት ከድርጅቱ ዓላማ ውጪ ለሆነ የሽብር ተግባር እንዲውል መፍቀድ፣ ከድርጅቱ አሰራር እና ባህሪ ጋር የማይሄድ የጎጠኝነት አስተሳሰብን ማራመድ፣ በግልጽ የሽብር ቡድንን በሃሳብ መደገፍ፣ የዓለም ማህበረሰብ የሰጣቸውን ሀላፊነት፣ እውቅና፣ ጊዜ እና ሀብት ለሽብር አጋሮቹ ጥቅም ለሚሰጡ የፕሮፓጋንዳ ስራዎች ላይ ማዋል እና መጠመድ፣ በሳይንሳዊ ምርመራ ያልተረጋገጡ የውንጀላ ዘገባዎችን ማስተጋባት ሲሆኑ አሁንም በዚሁ የተቃርኖ ተግባራቸው መቀጠላቸውን መረጃዎች ያመለክታሉ።

ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በነበሩበት ወቅት በተለያዩ የዓለም ሀገራት የሚገኙ የመንግስት ተቃዋሚ ኢትዮጵያውያንን እና ትውልደ ኢትዮጵያውያንን ከመሰለል ጀምሮ ኮሚዩኒቲውን በዘር መከፋፈለቻው እንዲሁም ቀደም ሲል በአቶ ስዩም መስፍን በየኤምባሲዎቹ የተዘረጋውን የሽብር ቡድኑ የጥቅም እና የፖለቲካ መረብ በማጠናከር እና በማስቀጠል በኩል ከፍተኛ ሚና ስለመጫወታቸው በርካታ ማስረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡

የኢትዮጵያ ጤና ጥበቃ ሚኒስትር በነበሩበት ወቅትም እንዲሁ በመላ ኢትዮጵያ ለሚገኙ ሆስፒታሎች እና ጤና ጣቢያዎች የመድሃኒት አቅርቦት እና ስርጭትን በተመለከተ ሆን ብለው ለአንድ ቋንቋ ተናጋሪ አስመጪዎች መስጠታቸው፤ እንዲሁም በሀገር ውስጥ መሰል ስራን ለኤፈርቱ የአዲግራት መድሃኒት አምራች ድርጅት በሞኖፖል እንዲይዘው ማድረጋቸው ይጠቀስባቸዋል፡፡

በዋጋ ርካሽ በጥራት ዝቅተኛ የሆኑ መድሃኒቶች ወደ ሀገር ውስጥ እንዲገቡ ማድረጋቸው፤ የኤች አይቪ ኤድስ ወረርሽኝ ተከስቷል በሚል ከዓለም ማህበረሰብ ከፍተኛ መጠን ያለው ገንዘብ ከሰበሰቡ በኋላ የመከላከል ስራውን ችላ ማለታቸውን ማስረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ በዚህም የቫይረሱ ስርጭት እንዳይገታ አስተዋጽኦ ማድረጉ፤ በ1997 ዓ.ም ለጎጃም እና ለጎንደር ህዝብ ማለቅ ምክንያት የሆነውን የወባ ወረርሽኝን ጨምሮ ሶስት አይነት የኮሌራ ወረርሽኞች ተከስተው ለፖለቲካ ፍጆታ እንዲውል በማሰብ የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ እንዳያውቀው መደበቃቸው፤ ከፍተኛ የሀኪሞች ዕጥረት ባለባት ኢትዮጵያ የሀኪሞች ፍልሰት ከፍተኛ እንዲሆን ማድረጋቸው ይጠቀሳል፡፡

ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም በዓለም ጤና ድርጅት የአመራርነት ዘመናቸውም በርካታ ወንጀሎችን ስለመፈጸማቸው መረጃዎች ያሳያሉ፡፡ www.the national interest.com የተባለው ድረ-ገጽ ባወጣው መረጃ መሰረት በዓለም ጤና ድርጅት የአመራርነት ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ከህክምና ዶክተር ውጪ የሆነ ሰው ድርጅቱን እንዲመሩ መደረጋቸው ትክክል እንዳልሆነ ገልጿል፡፡ ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም የኢትዮጵያ ጤና ጥበቃ ሚኒስትር ሆነው በሰሩባቸው ዓመታት ውስጥ ሶስት የኮሌራ ወረርሽኞችን ደብቀዋል ካለ በኋላ አሁን በዓለም ጤና ድርጅት ሀላፊነት ቦታ ላይ ተቀምጠው በኮሮና ቫይረስ ስርጭት ላይ የሰሩት ወንጀል ከዚህ የቀደመ ዓመል የመነጨ እንደሆነም አስነብቧል፡፡

ከእነዚህ መካከልም የኮሮና ቫይረስ በተከሰተበት ወቅት ቫይረሱ ከሰው ወደ ሰው አይተላለፍም የሚል ሀላፊነት የጎደለው መረጃ መስጠታቸው፤ ቫይረሱ ዓለም አቀፍ ወረርሽኝ ነው አይደለም በሚለው ሙያዊ ክርክር ላይ ዓለም አቀፍ ወረርሽኝ አይደለም ለሚለው ቡድን ወግነው መሞገታቸው፤ ከኮሮና ቫይረስ ስርጭት ጋር በተያያዘ የአሜሪካ የሪፐብሊካን ሴናተር የሆኑት ማርታ ማክሴሊ ፎክስ በሚባለው የዜና አውታር ላይ ቀርበው ዶክተር ቴድሮስ ዓለምን አታለዋል የሚል ወቀሳ መሰንዘራቸው፤ የኒው ዮርክ ታይምስ ዘጋቢ የሆነው ዴኒስ ግሬዲ እኤአ 2020 መጀመሪያ ላይ Corona Virus is spreading but WHO says it is not emergency በሚል ርዕስ በሰራው ዘገባ የሃላፊውን አወዛጋቢነት ይፋ አድርጎ እንደነበር ይታወሳል፡፡

ዶክተር ቴድሮስ ቀደም ሲል ለሽብር ቡድኑ ያላቸውን ታማኝነት ለማሳየት በዓለም ጤና ድርጅት ስም እና ባጀት የሳተላይት መገናኛ መሳሪያዎችን በመግዛት ለሽብር ቡድኑ እንዲደርስ ማድረጋቸው በበርካታ መገናኛ ብዙሃን መገለጹ የሚታወስ ነው፡፡

የዓለም ጤና ድርጅት መመራት የሚገባው በጎጠኛ አስተሳሰብ በተወጠረ ሰው ሳይሆን ዓለም አቀፋዊ አስተሳሰብ እና ርዕይ ባለው ሰው መሆን ይገባዋል፡፡ አሁን በሃላፊነት ያሉትና ለቀጣይ ዓመታትም ድርጅቱን በሀላፊነት ለመምራት ፍላጎት ያላቸው እኚህ ግለሰብ በዚህ ዓመት ሲያንጸባርቋቸው ከነበሩ አስተሳሰቦች መካከል ጎልተው የሚወጡት ችግረኞችን መርዳት የሚያስችሉ ሳይሆኑ የሽብር ቡድኑን ዕኩይ ዓላማ እና ተግባራት የሚደግፉ እንዲሁም ሰቆቃ ሲደርስባቸው የነበሩ ንጹሃንን የሚያንጓጥጡ ነበሩ፡፡ ዶክተር ቴድሮስ ከተቀመጡበት ወንበር በማፈንገጥ መርጦ አልቃሽ መሆናቸውንም አሳይተዋል፡፡

ዶክተር ቴድሮስና እና የሽብር ተባባሪዎቻቸው የየራሳቸውን ልጆች በትላልቅ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ከፍተኛ መጠን ያለው ዶላር ከፍለው እያስተማሩ እና አንደላቀው እያኖሩ የትግራይ ወጣቶችን በጦርነት እያስጨረሱ ባሉበት በዚህ ወቅት ወጣቶች ወደ መሪነት እንዲመጡ ትልቅ ፍላጎት አለኝ ተነሳሽነታቸውንም አበረታታልሁ በማለት በአደባባይ ሲናገሩ መስማት ስላቅ እንጂ ምን ሊባል ይችላል፡፡ ይህም ሰውየው ቃል እና ተግባራቸው የማይገናኝ ስለመሆናቸው በቀላሉ ያስረዳል፡፡

ከዚህ ባለፈ ዶክተር ቴድሮስ የሽብር ቡድኑ ቁልፍ አመራር በነበሩባቸው ባለፉት በርካታ ዓመታት ኢትዮጵያውያን በተለይ የትግራይ እናቶች እና ወጣቶች በአስከፊ የጦርነት እና የአፈና ሁኔታ ውስጥ እንዳሉ እያወቁ “ለትውልድ ህይወት መሻሻል እሰራለሁ” በማለት በዜጎች ላይ ሲሳለቁ እንደነበር የቅርብ ትውስታ ነው። የሽብር ቡድኑ ወጣቶችን እንደ እንስሳ እየገፋ ወደ እሳት እየማገዳቸው ምንም ያልተናገሩት ዶክተሩ አሁን ለወጣቶች በአጠቃላይም ለህዝብ የሞራል፣ የማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነትን ማረጋገጥ የሚያስችል ምቹ ዓለም እንፍጠር የሚል አስተያየት ሲሰጡ ይደመጣሉ፡፡

የዶክተር ቴድሮስ ሆድ ሲውቅ ዶሮ ማታ አካሄድ እና አስተያየት በዚህ አያበቃም፡፡ በፎረንሲክ ምርመራ ያልተረጋገጠ ነገር ግን በቅርቡ ሲ ኤን ኤን በምርመራ ዘገባ አገኘሁት ያለውን እና በሽብር ቡድኑ የቀደመ የደራሲነት፣ የአቀናባሪነት እና የተዋናይነት ዕኩይ ባህሪ የተፈጸመውን ቅንብር ወንጀል የኢትዮጵያ መንግስት እንደፈጸመው በማስመሰል አቀነባብሮ ያወጣውን የሴራ ድራማ ተቀብለው “ሰይጣን” ወይም “ኢቭል” በማለት ወደ ሌሎች ለማስተጋባት መሞከራቸው ሰውየው አሁንም ቀልባቸው ከሽብር ቡድኑ ጋር ስለመሆኑ ጠቋሚ ነው፡፡

“ያደቆነ ሰይጣን ሳያቀስስ አይለቅም” እንደሚባለው በርካቶች በአምንስቲ ኢንተርናሽናል፣ በሂውማን ራይትስ ዎች እንዲሁም በአንዳንድ ምዕራባውያን ብዙሃን መገናኛዎች ሆን ተብለው ተቀነባብረው የሚወጡ ዘገባዎች እና ሪፖርቶች ላይ የተዓማኒነት፣ የሚዛናዊነት እና የትክክለኝነት ጥያቄዎችን በማንሳት በሚሞግቱበትና ተቋማቱም ምላሽ መስጠት እየተቸገሩ ባለበት በዚህ ወቅት ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም በእነዚህ ድርጅቶች የሚወጡ ዘገባዎችንና ሪፖርቶችን እንደተማረ ሰው ማገናዘብ ተስኗቸው ራሳቸው ሳያላምጡ መዋጣቸው ሳያንስ ሌሎችም እንዲውጡ ከፍተኛ ቅስቃሳ እያደረጉ ይገኛሉ፡፡

ከዚህ በተጨማሪ የፌዴራል መንግስት የትግራይ ህዝብ በጦርነት ምክንያት የእርሻ ወቅቱ አልፎበት ለከፍተኛ ሰብዓዊ ቀውስ እንዳይጋለጥ በማሰብ የተናጠል የተኩስ ማቆም ውሳኔ መወሰኑ ይታወሳል፡፡ የመከላከያ ሰራዊት ትግራይን ለቆ በወጣበት ወቅት የሽብር ቡድኑ መቀሌ ሲገባ “ትግራይ ታሸንፋለች፤ በእናንተ ኮርቻለሁ” የሚል ይዘት ያለው መልዕክት በማስተላለፍ የሽብር ቡድኑ አባል እና መሪ እንዲሁም የጥቅም ተጋሪ መሆናቸውን በግልጽ አሳይተዋል፡፡ በዚህም ነው ዓለም አቀፍ ድርጅት በሽብርተኛ ወይም የሽብር ቡድንን በሚደግፍ ሰው ሊመራ አይገባም የሚባለው፡፡

ይህንን እና መሰል የዶክተሩን እኩይ ተግባር እና ባህሪ ግምት ውስጥ በማስገባት ነው ፎሬይን ፖሊሲ የባይደን አስተዳደር ለአለም ጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተርነት አዲስ ዕጩ ተወዳዳሪ የሚሆን ሰው በፍጥነት መፈለግ አለበት ሲል ያሳሰበው፡፡ መጽሄቱ ሰሞኑን ባወጣው ዘገባ ላይ አሁን ላይ ድርጅቱን እየመሩ ያሉት ሰው በድጋሚ የድርጅት ሀላፊ ሆነው ቢመረጡ የአሜሪካን ጥቅም የሚጎዳ ፖሊሲ ሊከተሉ ይችላሉ በሚል ስጋት እንደሆነም ጨምሮ አስነብቧል፡፡

አሁን ላይ ሀላፊው ድጋሚ የመመረጥ ዕድል እንዲያገኙ አሜሪካንና ሌሎች የአለም ጤና ድርጅት አባል አገራትን ድጋፍ እንዲሰጧቸው እያግባቡ መሆናቸውን ጠቅሷል፡፡ ይሁንና የጆ ባይደን አስተዳደር ለድርጅቱ ዋና ዳይሬክተርነት እንዲወዳደር ድጋፍ የሚሰጠው ሰው አዲስ ብሎም በአለም ጤና ድርጅት ውስጥ የሚፈለገውን ለውጥ ማምጣት የሚችል ሰው መሆኑን እርግጠኛ መሆን ይጠበቅበታል ብሏል፡፡

አሁን ላይ ድርጅቱን እየመሩ ያሉት ግለ-ሰብ በተለይ በዚህ ዓመት በዓለም ላይ የተከሰተውን ወረርሽኝ ለመከላከል ሙሉ ጊዜያቸውን ሰጥተው መስራት ሲገባቸው በተቃራኒው አመራር እና አባል የሆኑበት የህወሃት ሽብር ቡድንን ወንጀሎች ለመደበቅ እና ከዓለም አቀፉ ማህበበረሰብም ድጋፍ ለማሰባሰብ ሲታትሩ መቆየታቸው ይታወሳል፡፡ ፎሬይን ፖሊሲ በዘገባው ላይ እንዳሰፈረው ዶክተር ቴዎድሮስ አድሀኖም የኮቪድ-19 ወረርሽኝን መነሻ በተመለከተ የተምታታ አስተያየት መስጠታቸው ግለሰቡ በድጋሚ ከተመረጡ የአሜሪካንን ፍላጎትና የአለምን የማህበረሰብ ጤና የሚጎዳ ፖሊሲ እንዲተግብሩ ዕድል መስጠት እንደሆነ በማንሳት ሞግቷል፡፡

በዶክተር ቴዎድሮስ የሚመራው የአለም ጤና ድርጅት ደካማ አፈጻጸም ያሳየው በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ብቻ አይደለም ያለው መጽሔቱ፤ በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ተከስቶ የነበረውን የኢቦላ ወረርሽኝን ለመከላከል በሚደረገው ጥረት ወቅት የተፈፀመውን ወሲባዊ ጥቃት ለመሸፋፈን ጥረት ሲያደርግ እንደነበር በማሳያነት አቅርቧል፡፡ በዚህም ሁለት የአለም ጤና ድርጅት ሰራተኞች በኢቦላ መከላከል ስራ ላይ ሴቶችን ለመቅጠር የወሲብ ጥያቄን እንደቅድመ-ሁኔታ መጠቀማቸውን አስታውሷል፡፡ በዚህ የተነሳም አንደኛው የድርጅቱ ሰራተኛ ሴቲቱን ላልታቀደ ዕርግዝና መዳረጉን ሀላፊው እያወቁም ጭምር እርግዝናውን በማድበስበስ እና የሴቲቱን መብት በመርገጥ በደመወዝ ስም ክፍያ እንዲፈጸምላት እና ዝም እንድትል በማስገደድ ተጠያቂነትን ሳያሰፍኑ አልፈዋል በማለት ማስረጃውን ያጠናክራል፡፡

ይህ ወንጀል የወንጀል ፈጻሚዎቹን ብቻ ሳይሆን የዋና ዳይሬክተሩን የማስፈጸም ብቃት አለመኖር ጭምር የሚያሳይ መሆኑን የገለጸው መጽሄቱ፡፡ ዶክተር ቴድሮስ ባገኙት አጋጣሚ ሁሉ ስለፍትሃዊነት፣ ስለተጠያቂነት ያውሩ እንጂ በተግባር ተርጉመውት እንደማያውቁ ለዚህም የእነዚሁ የስራ ባልደረቦቻቸውን ወንጀል አይተው እንዳላዩ ማለፋቸውን በማሳያነት አቅርቦታል፡፡

እነዚህ ሁለት የድርጅቱ ሰራተኞች ይህን ወንጀል መፈፀማቸው ይፋ ከሆነም በኋላ ሃለፊው ፈጣን የማስተካከያ እርምጃ በመውሰድ ተጠያቂነትን ማስፈን ሲገባቸው ወንጀሉን በፈጸሙበት አካባቢ የተሰጣቸውን ተልዕኮ እስኪጨርሱ በዚያው እንዲቆዩ ማድረጋቸው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በወንጀል ድርጊታቸው እንዲቀጥሉ መፍቀድ ከመሆኑም ባሻገር ሃላፊው ለተጠያቂነት መርህ የሚሰጡትን ዋጋ ዝቅተኝነት ጭምር የሚያሳይ ነው ብሎታል፡፡

ፎሬን ፖሊሲ ስለ ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም ለህግ ተገዢ አለመሆንን ሲገልጽ ሀላፊው በባለሙያዎቹ የተፈጸመው ከባድ ወንጀል መሆኑን እያወቁ አስፈላጊውን እርምጃ በመውሰድ ማስተካከል ሲገባቸው ወትሮም የሚወቀሱበትን የህገ-ወጥነት አካሄድ በመምረጥ እና ለተጠያቂነት ስርዓት እና መርህ ያላቸውን ቸልተኝነት በሚያሳይ መልኩ ወንጀል ለፈጸመው አንደኛው ባለሙያ የስልጣን እድገት መስጠታቸውን በአስረጅነት አቅርቧል፡፡

ከዚህ አንጻር ዶክተር ቴዎድሮስ አድሀኖም በድጋሚ ዋና ዳይሬክተር ሆነው ቢመረጡ ለአሜሪካ ውድቀት መሆኑን ገልጾ ይህ እንዳይሆን የፕሬዝደንት ጆ ባይደን አስተዳደር ሌላ እጩ መፈለግ አለበት በማለት ምክረ-ሀሳብ አቅርቧል፡፡ የዓለም ጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተርነት እጩ ጥቆማ በያዝነው ሳምንት የሚጀመር ሲሆን የ ጆ ባይደን አስተዳደር ለዚህ ዝግጁ ካልሆነ እንደ አውስትራሊያ፣ ብሪታኒያ፣ ካናዳ፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ህንድ፣ ጣሊያን፣ ጃፓንና ደቡብ ኮሪያ የመሳሰሉ ተመሳሳይ አስተሳሰብ ያላቸውን አገራት ማማከር ይጠበቅበታል ብሏል፡፡

እኤአ በ2016 ለድርጅቱ ዋና ዳይሬክተርነት ዕጩ ያቀረቡት ሀገራት እንግሊዝ፣ ፈረንሳይና ጣሊያን እንደነበሩ ይታወሳል፡፡ ዶክተር ቴዎድሮስ አድሀኖም ለሁለተኛ ዙር ለድርጅቱ ዋና ዳይሬክተርነት ምርጫ እጩ ሆነው ለመቅረብ በቅድሚያ ከኢትዮጵያ ውክልና ማግኘት ከዚያም በአፍሪካ ህብረት በኩል እጩነቱ ተረጋግጦ ሊቀርብ እንደሚገባ የድርጅቱ የመምርጫ ህግጋት ያስገድዳሉ።

በመንግስቱ ዘውዴ

 

ሀሃሳብ እና አስተያትዎን ይስጡ

Your email address will not be published.