አቢይ ለቅጣት መምጣቱን ራሱስ ያውቅ ይሆን? – አምባቸው ደጀኔ (ከወልዲያ)

abiyያለንበት ዘመን መቼም የግረባ ዘመን ነው፡፡ መገረብ ምን ማለት እንደሆነ ለማያውቅ ማስታወሱ ለመግባባት ይረዳልና አይከፋም፡፡ ግረባ ከጫት ጋር ይያያዛል፡፡ ጫቱ ሲያልቅ የተቃመውን ማለትም እንጨቱ ላይ ተንቆ የቀረውን ከእንደገና መከለስ ማለት ነው፡፡ በዝርክርክ የወጣትነት ዘመን ያለፈ ይቺን ይቺን ያውቃታል፡፡ እናም ዘመናችን የሁሉም ነገር መገረቢያ መሆኑን ለማስታወስ የደርግን ጭካኔ፣ የወያኔን ዐረመኔነትና ከነዚያ በፊትም ሆነ በኋላ በሀገራችንና በዓለም ዙሪያ የተፈጸሙ የመከራና የግፍ ተግባራትን መቃኘት በቂ ነው፡፡

ግረባ ከተነሣ አይቀር ታዲያ አንድ ታሪክ ባጭሩ ልገርብላችሁ፡፡ አንድ ወቅት በእስራኤል አንድ ጨካኝ ንጉሥ ይነግሣል አሉ፡፡ ሀገሪቱና ሕዝቡ ልክ እንደኛ እንዳሁኑ እሳት ይነድባቸው ገባ፡፡ ድንበር ዘለል ጦርነቱ፣ የርስ በርስ ግጭቱ፣ አስተዳደራዊ በደሉ፣ ርሀቡ፣ ድርቁ፣ ወዘተ. ሕዝቡን በወያኔ አማርንኛ ጠርንፈው ያዙት፡፡ ያኔ አገር ምድሩ ተጨነቀ፤ ክፉኛ ታመሰ፡፡ ለም አፈርና ሣር ቅጠል ሳይቀሩ ለምግብነት ይውሉ ገቡ፡፡  ፈጣሪ ያንን ንጉሥ እንዲያነሳላቸው ሕዝቡ አምርሮ ያለቅስና ይጸልይ ገባ፡፡ “አንሳልን!” ብሎ እሪ አለ፡፡

የተላከበትን ዓላማ ጠንቅቆ የተረዳው ንጉሥ  “እስኪ የኔን ስም በጥሩ የሚያነሳ ካገኛችሁ ፈልጉና አምጡልኝ” በማለት ባለሟሎቹን አዘዛቸውና በየሥፍው አሰማራ፡፡ ሁሉም ሕዝብ ንጉሡን እንዲያነሳላቸው ለፈጣሪ እዬዬ ሲል አንዲት ባልቴት ግን አንድ ጥጋት ይዛ ለንጉሡ ዕድሜና ጤና ስትለምን በዚያ አካባቢ የተላኩ ቃፊሮች አገኟት፡፡ ያቺንም አሮጊት እያዋከቡ ወደንጉሡ አመጡ፡፡ የሆነውም ለንጉሡ ነገሩት፡፡

ንጉሡም “አንቺ ሴት! እኔ ደግ ንጉሥ እንዳልሆንኩና ሕዝብም እንደማይወደኝ – ይልቁንም እግዚአብሔር እንዲያነሳኝ እንደሚጸልይብኝና እግዚዖ እንደሚልብኝ አውቃለሁ፡፡ አንቺ ታዲያ በየትኛው ደግ ሥራየ ነው እንዲህ ለኔ ዕድሜና ጤና የምትጸልይልኝ?” በማለት ይጠይቃታል፡፡ ባልቴቷም እንዲህ ትመልስታለች፡- “ንጉሥ ሆይ እውነትህን ነው፤ የለዬለህ ጨካኝና ዐረመኔ ነህ፡፡ በአንተም ክፉ ሥራ ሀገርና ሕዝብ በድኝ እሳት እየነደዱ ነው፡፡ ግን አንተ የተካኸው አባትህም እንዳንተው ክፉ ነበር፡፡ የርሱ ክፋት ግን ካንተ ይሻል ነበር፡፡ በዚያን ጊዜ ታዲያ ሕዝቡ አባትህን ለፈጣሪ “ያንሳልን” ብሎ ጸለየ፤ አነሳለትም፡፡ ነግር ግን ከእርሱ የባስክ አንተን ተካ፡፡ ስለዚህ ላንተ የምጸልየው አንተን ወስዶ ካንተ የከፋ እንዳያመጣና ሕዝቡ አሁን ካለበት ስቃይ የባሰ ስቃይ እንዳይደርስበት በመስጋት እንጂ ለአንተ አስቤ እንዳይመስልህ፡፡” (እነዳንኤል ክብረት፣ ሠርጸ ፍሬስብሃት፣ ንዋይ ደበበ፣ አለማየሁ ገ/ማርያም፣ ዮናስ ዘውዴ፣  ወዘተ. ለዚህ ይሆን አቢይን የወደዱልን? ኢትዮጵያውያን በሚገርም የአስተሳሰብ ማዶዎች ላይ የመገኘታችን ምሥጢር ሁል ጊዜ ይገርመኛል – በነገራችን ላይ፡፡)

ግሩም ታሪክ ነው አይደል? ከኛው ታሪክ ጋር አልተመሳሰለባችሁም?

ለኔ ግጥም አድርጎ ነው የተመሳሰለብኝ፡፡ ደርግን አማረርን፤ እውነት ነው በብዙ ነገር ማማረር ነበረብንና አምርረን አማረንዋል፡፡ በዘመኑ የዘመኑ ወደር-የለሽ ክፉ ነበር፡፡ ይህ ቀረህ የማይባል የተዋጣለት ጨካኝ፡፡ ሆኖም ኢትዮጵያዊ ነበር፡፡ ጥፋቱም ሆነ ልማቱ ለሁሉም መሆኑ ደግሞ አሁንም ድረስ አንድ የሚያጽናና ነገር ነው፡፡ ጊዜውን ጠብቆና በአብዛኞቻችን ጸሎትና ልመና ደርግ ተወገደ፤ ወያኔም ተተካ፡፡

ወያኔ ከደርግ የባሰ የእፉኝት መንግሥት ነበር፡፡ ጭካኔው ወደር አይገኝለትም ብለን በወቅቱና ከወቅቱም በፊት ብዙ ተናግረናል፤ ጽፈናል፡፡ ወያኔ ዘረኛ ነበር፡፡ እልል የተባለለት ሽል መንጣሪ፡፡ አንዱን ዘውግ እላይ አውጥቶ ሌላውን እታች አውርዶ የሚፈጠፍጥ የአድልዖና የሙስና አውራ ነበር፡፡ በዜጎችና በሀገር ላይ የሠራቸው በቃላት ሊገለጹ የሚከብዱ ግፍና በደሎች ወያኔን መቅ ከተቱት፡፡ ስለዚህም ወያኔ በጸሎትም በምህላም በመስዋዕትነትም ዕድሜው ተቀጨና ወደ ታሪክ ማኅደር ተከተተ፡፡ የሥራውን አገኘ፤ እያገኘም ነው – ጦስ ጥምቡሱ በተለይ ለተጋሩና በአጠቃላይ ደግሞ ለሁላችንም መትረፉ ከፋ እንጂ፡፡ የዘሩትን ማጨድ መኖሩን የሚረሱ የየትኛውም ጎራ ጅላጅሎች ለራሳቸውና ለሀገርም አይበጁ፡፡ ቆምንለት ለሚሉት ወገንም አይጠቅሙም፡፡ ከታጥቦ ጭቃ የማያወጣ የኋሊዮሽ ጉዞ!!

ያ ሁሉ አለፈና ከወያኔ ማኅጸን የወጣው ኦነግ/ኦህዲድ ወያኔን በሚያስከነዳ ጭካኔና የሤራ ፖለቲካ ሀገርንና ሕዝብን አሁንና በዚህች ቅጽበት ሳይቀር መቅኖ በማሳጣት ላይ ይገኛል፡፡ “የዱባ ጥጋብ ካለስንቅ ያዘምታል” እንዲሉ አንዳች የታሪክ አጋጣሚ ያገኘ የጎደሎ አስተሳሰብ ድውይ ሁሉ አራት ኪሎን እየተቆጣጠረ ሀገርንና ሕዝብን ጉድ መሥራቱን ቀጥሏል፡፡ እናም እየባሰ እንጂ እየተሻለ የሄደ ነገር በሀገራችን አልታየም – የከዚህ በላዩ ሃሳብ ማሳረጊያ፡፡

አቢይ አህመድ በተፈጥሮው ጨካኝ ላይሆን እንደሚችል በበኩሌ መገመት አይከብደኝም፡፡ ይህ ብላቴና እንዲህ አስመሳይና ብልጥ ሊሆን የቻለው አንዴ ወዶና ፈቅዶ የገባበት የአጋንንት ዓለም አስገድዶት እንጂ ጥሩ ጥሩ ባሕርያት እንዳሉት ለሥልጣን ከመብቃቱ በፊት ያሳያቸው ከነበሩ አንዳንድ መልካም ምግባራት መረዳት ይቻላል፡፡ ዋናው የሀገሪቱን ሥልጣን ከያዘ በኋላ ግን ፈርሞ ለገባበት የጨለማው መንግሥት መቶ በመቶ ሊባል በሚችል ደረጃ ማደሩን “አውቆ የተደበቀ…” እንዲሉ ካልሆነ በስተቀር ማንም ሊረዳው የተገባ ነው፡፡ ግዴላችሁም – አቢይን እንረዳው፤ የሰይጣን ባርያ መሆኑን እንወቅለትና ቢቻል እንጸልይለት፡፡ ከዚያ ባለፈ “አላሠራው ብለው ነው እንጂ እሱ እንዲህ እንዲያ ነበር…” የሚለው ጉንጭ አልፋ ንግግር በተለይ አሁን ሁሉም ነገር ፍንትው ብሎ በሚታይበት ወቅት አያዋጣም፡፡

አቢይ ከአክራሪ ኦሮሞ የፌዴራልና የክልል ባለሥልጣናት ጋር እየተናበበ የሚሠራቸውን ሀገር አፍራሽ ተልእኮዎች ዘርዝሮ መጨረስ አይቻልም፡፡ እነዚህን ተንኮሎችና ሤራዎች መካድ ማለት ደግሞ አንድም የኅሊና ዕውርነት ነው አሊያም ሆዳምነትና የዓላማ አንድነት ነው፡፡ ወያኔ በ27 ዓመታት ከጨረሳቸው አማሮች ይልቅ በአቢይና ሽመልስ ጥምር የፌዴራል አመራር ባለፉት ሦስት ዓመታት ውስጥ ያለቁት በቁጥር እጅጉን ይበዛሉ፡፡ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ለአንድ ጥቁር በነጭ ፖሊስ መገደል ተጸጽቶ በይፋ አስፋልት ላይ በመንበርከክ ሴት ኮረዳ ልጁን ይቅርታ ሲጠይቅና 27 ሚሊዮን ዶላር ካሣ ሲከፍል አቢይ ግን ትናንት ማታ አጣዬ ላይ “የአማራ ሕጻን ማደግ የለበትም” በሚል ግልጽ ፉከራ ሊገድሏቸው ከአውቶቡስ ካወጧቸው ተሣፋሪዎች መካከል ያገኙትን አንድ ሕጻን በሜንጫ ለሁለት ከፍለው የገደሉትን እምቦቃቅላ ጨምሮ አማራ በመሆናቸው ብቻ ስንትና ስንት ዜጎች ሲጨፈጨፉ በቤተ መንግሥት ከቢጤዎቹ ጋር በደስታ ይምነሸነሻል፡፡

ለማንኛውም ትግራይ፣ አማራ፣ ሸዋ፣ ኦሮሚያ …. እነዚህ ሁሉ ፈርሰው ይሠራሉ፡፡ ግራኝ አቢይ አህመድ ግራዋ ነው፤ ግራዋ ለዕቃ ማጠቢያነት የሚያገለግል ተክል ነው፡፡ ግራዋው አቢይ በቅርቡ ሙልጭ አድርጎ ያጥበናል – እስካሁን አብዛኞቻችንን ኪሣችንንና የአእምሮ ሰላማችንን እያጠበ ለትልቁ ጽዳት ሲያዘጋጀን ባጅቷል፡፡ ዕንቅልፍ የሚባል የለውም፤ ተልእኮው ታላቅ በመሆኑ ብዙ እየሠራ ነው – በዚህ ሊደነቅ ይገባዋል – ሰው ለዓላማው ቁርጠኛ ሲሆን ያስመሰግነዋል፡፡ የተላከው ኢትዮጵያ እንድትታጠብና እንድትጸዳ ነው፡፡ ቤት ሲጸዳ ደግሞ ብዙ መዘዝ አለው፡፡ አቢይ ይምረኛል ብለህ ደግሞ እንዳትጃጃል፡፡ እርሱ በሥውርም ይሁን በግልጽ የማስገደል ዲያቢሎሣዊ ኃላፊነቱን ይወጣል እንጂ የመማር ድርሻ የአምላክ ብቻ ነውና አቢይን ተስፋ ማድረግ ጉም ከመጨበጥ አንድ ነው፡፡ አቢይ በአላጋጭነትና በመስሎ አዳሪነት እንዲሁም እንደየሁኔታዎች አስገዳጅነት አቋምን በመለዋወጥ ረገድ የሚስተካከለው የለም፡፡ ደግሞም ለማንም አዘኔታ ያለው ፍጡር አይደለም፡፡ ለማስመሰል ከሚያለቅስ ጋር ሊያለቅስ ወይም ያለቀሰ መስሎ ሊታይ ይችላል (ዕንባ ግን ሊወጣው አይችልም፤ አይቼበታለሁ የምትል ካለህ በመረጃ አሳየኝ!)፡፡ ሃይማኖትም የለውም፤ ሃይማኖት ያለው ሰው ሃይማኖትን በማጥፋት ሥራ አይሰማራምና፡፡

እንግዲህ ሜዳውም ፈረሱም ዝግጁ ሆነዋል፡፡ ዐውድማው ተለቅልቆ ኮርማዎቹን እየጠበቀ ነው፡፡ የአንድ ወገን ልበ ድፍን ኮርማ በግልጽ ተከስቶ እያነጠነጠ ነው፡፡ የሚገጥመው ቢያጣ ንጹሓን ገበሬዎችንና ሴቶችን፣ ሕጻናትንና አእሩግን በሰላ ሣንጃ እያረደ፣ የዘመናት ጥሪታቸውንም በእሳት እያነደደ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ለአጨዳ የተሠማራው የአጋንንት መንጋ ቀላል እንዳይመስላችሁ፡፡ ደግነቱ ይህም ሁሉ ያልፋል፡፡ አቢይ ግን ተልእኮውን እየፈጸመ ስለሆነ ከርሱ የሚጠበቅ ደግ ነገር የለም፡፡ የተላከበትንም ሳይፈጽም ከአራት ኪሎ ንቅንቅ አይልም፡፡ የምርጫውን ነገር ደግሞ እርሱት … በርትተን እንጸልይ ይልቁንስ፡፡ መዳኛችን ከላይ ከሰማዩ ጌታ ከፈጣሪ እንጂ ከታች ከምድር ከሰው አይደለም፡፡ የሃይማኖት አባትም ሆነ ብቁ የሃይማኖት እረኛ ስለሌለን ከነሱም ምንም አንጠብቅ፡፡ የአምልኮት ቤቶች ራሳቸው በደንብ ከሚጸዱ ሥፍራዎች ውስጥ የሚካተቱ ናቸው፡፡ ሀገራችንን የገደላት ዋናው እንዲያውም መስቀል-ከሰላጤነት ነው፡፡ ይህ ሁሉ መከራ የሚደርስብን አንድም እንኳን ለፈጣሪ ታዛዥ የሆነ ቀዳማዊው ኖኅንና ደኃራዊው ሎጥን የሚተኩ ብፁኣን አገናኝ መኮንኖች መጥፋት ነው፡፡

በነገይቷ ኢትዮጵያ አንዳች አወንታዊ ሚና በመጫወት በአንድ ወይ በሌላ አቅጣጫ ትውልድን መታደግ የምትችሉ በመንፈሣዊም (ትምህርትን ጨምሮ) ሆነ በቁሣዊ ሕይወት ጥሩ ደረጃ ላይ ያላችሁ ሰዎች በቀትር እባቦችና በተራቡ ዘንዶዎች እንዳታልቁ በተቻላችሁ መጠን ጥንቃቄ አድርጉ፡፡ ራሳችሁን ጠብቁ፡፡ ዘንዶው ኢትዮጵያን ሰው ለማሳጣት እየተወራጨ በመሆኑ አንዳንድ ስማችሁን መጥራት የሚቸግረኝ ግለሰቦች እባካችሁን ከፈጣሪ ዕርዳታ ጋር የናንተንም ጥንቃቄ አብዙ፡፡ ጊዜው ከባድ መሆኑን እኔ አልነግርህም፤ ታውቀዋለህና፡፡

ለማንኛውም የኦሮሚያን ልዩ ኃይል የሪፓፕሊካን ጦር የሚይዘውን መሣሪያና የሚለብሰውን ልብስ አልብሶና በዘመናዊ ወታደራዊ ተሸከርካሪ ጭኖ ወደ ገበሬዎች መንደር ልኮ በዘር ሐረጋቸው ምክንያት ንፁሓንን የሚያስጨርስን የዲያብሎስ ልዑክ “የሀገሬ ኢትዮጵያ ጠ/ሚኒስትር ነው” ብሎ ከሚያምን ውታፍ ነቃይ ይሠውራችሁ፡፡ (ይቺ የነሀብትሽ ቃል ስትጥም …. ‹ውታፍ ነቃይ›)፡፡ ሰላም በያላችሁበት፡፡

7 Comments

  1. ይሄን የሠይጣን ተላላኪ እንዲህ ልክ ልኩን እሥከዶቃ ማሠሪያው ንገርልኝማ። ውይ ቢያነበው ግን እንዴት ይናደድ።

  2. ይህን ነጻ አስተያየት ተመለከትኩት ሆኖም ግን የሚከተለው ሐረግ አገላለጹ ግድፈትን ያሳያል ጥቅስ ከጽሑፉ የተወሰደ ‘ግረባ ከጫት ጋር ይያያዛል” “ጫቱ ሲያልቅ የተቃመውን ማለትም እንጨቱ ላይ ተንቆ የቀረውን ከእንደገና መከለስ ማለት ነው። ይላል በመሆኑም
    ግረባ ሳይሆን ገራባ ነው።ይኽውም ከጫት ጋር የተያያዘ ሳይሆን ጫቱ ራሱ ከጫቱ አትክልት የተለቀመ ከዚያም ከሚቃመው ቀንበጥ የቀረ ያማይቃምወው ቅጠል የሚጣል ወይም ፍየሎች የሚበሉት ነው። እንዲሁም ጫቱ ሲያልቅ የተቃመው እንጨቱ ላይ ተንቆ የቀረው እንደገና መከልስ የተባለው ደግሞ ፋቃ የሚባልው ነው ይኽውም የማይቃመው ቅጠል ተመልምሎ የሚቃምወው ቀንበጥ ቅጠል እና ለጋ እንጨት ነው። እንጨቱ ደግሞ ይጣላል እንጂ ወደ ክለሳ የሚያስኬድ የለውም።ይኽ የፋቃ ጫት ደግም በብዛት ወድ ሶማሌ እና ጂቡቲ ለንግድ የሚዘዋወረው በአለማያ ፤በአወዳይ እና ደንገጎ በሚባሉ አካባኢዎች በሐረርጌ ነው።ሆኖም ግን ኬንያ ናይሮቢ ደግም የጫት ምርት ባለመኖሩ ቀንበጥ የጫት ቅጠል እንደልብ ስለማይገኝ እንጨቱን ሳይሆን ልጡ ይቃማል።ይህንን ስልም በመስማት ሳይሆን በተግባር ያየሁትንም የፈጽምኩትም በመሆኑ ወንድም እንዳልካቸው እውነትን በተመረኮዘ ለማያውቁት መሳወቁ አይከፋም። በመቀጠል ደግም የጫቱን አጠቃቀም በተመለከተ “በዝርክርክ ወጣትነት ዘመን ይችን ይችን ያዉቃታል” ስለተባልው ደግሞ በተለይም ሐረርጌ ክፍለ ሀገር ተብሎ ይጠራ በነበረው ከሦሥት አራተኛው በላይ የሚኖረው ህብረተሰብ የአሁኑን ባላውቀውም እኔንም ጨምሮ የጫት ተጠቃሚ ነበር እንዲሁም አዲስ አባባ እማር በነበረበት ወቅትም በየአካባቢ ቢኖርም በተለይም አራት ኪሎ የጫት ንግድ ቤቶች በስፋት ስለነበሩ በዲስ አበባ የጫት ተጠቃሚዎችም አያሌ ነበር ታዲያ በዝርክርክ ወጣትነት ዘመን ብሎ አጸያፊ ስድብ አዘል በጽሁፍህ መሰንዘሩ በተለይም የሐረርን፣ድሬዳዋ፤ አሰበ ተፈሪ፤ጂጂጋ ጉርሱም፤ገለምሶ ወዘተ ህብረተሰቦች አያስከፋምን? ክፉም ሆነ ደግ፤መጥፎም ሆነ መልካም በዘለፋ መልክ ሳይሆን መሳ ለመሳ ቢጻፍ ለተተኪው ትውልድ ማስተላለፍ ይቻላል።
    ሌላው ደግሞ ስለ እስራኤል ንጉሥ የተገለጻው አጭር ታሪክ ነው። ጨካኞችም ሆኑ ደጋግ የእስራኤል ነገሥታቶች ስማቸውና የንግሥ ዘመናቸው በአያሌ መጻህፍቶች በተለይም በመጽሐፍ ቅዱስ ይገኛል። ታዲያ በመጀመሪያው ታሪክ ብለኸ ጀመርክ ታሪክ እውነትን የተመረኮዘ ስለሆነ ስምና ዘመኑ መጠቀስ ሲገባው ቀጥለህ ጨካኝ ንጉሥ ይነግሣል አሉ በማለት የፈለግኸውን ለማዛመድ ስትል የራስህን የልብወለድ ተረት ደረደርክ። ለተረትህም ክሬዲት ሰጠኸው። እንደማምንበት ክሪዲት ሰጭው ግን አንባቢ ነው። ታዲያ ክሪዲት ባልሰጠውም አስተያተት ስለሰጠሁ ክሪርዲቱን ያዘው።እንዲሁም በስድብ እና በዘለፋ፤በተረት እና በስማ በለው አንድ መሪም ሆነ ግለሰብ የዕለት ተግባሩ ከመፈጸም ወደ ኋላ የማያስቀረው መሆኑን ተረድቶ ዘለፋ እና ስድብን ወደ ኋላ ሰከን በማድረግ ሌላውን የሚያሳምን ትክክለኛ ገጾችን ለተከታዩም ትውልድ የሚተላለፍ አንኳር ጽሁፎችን ቢጻፍ መልካም ነው።

    • አምባው በቀለ

      የዛሬ ሰላሳ አመት አከባቢ በዝርክርክ የቺስታ የወጣትነት ዘመናችን ፤ በመንግስት የከፍተኛ የትምህርት ተቋም ተማሪ ሳለን ብዙዎቻችን ጫት መቃም ለትምህርት ለጥናት ያግዛል ፣ እንቅልፍ አባርሮ በትኩረት ለማንበብ ያስችላል የሚል የሌሎች ዝርክርኮችን ምክር አዳምጠን ጫት ቃሚ ሱሰኞች ሆነን ነበር ፤ በሌለን ገንዘብ የጫት ሱሰኛ ለመሆን በቅተን ፤አዋጥተን የምትገኝ የአምስት ብር ጫት ለሶስት ወይም ለአራት ተካፍለን እየቃምን ስለማይበቃን ስለሚያንሰን ተጨማሪ መግዣ ገንዘብ ከሌለን ፤ ቅጠሉንም ልጡንም ቅመን ስናበቃ ከእዛ በሁዋላ ደግሞ ግንዱን በሞቀ ውሀ እየዘፈዘፍን እያረጠብነው ገረባውን በግረባ ቅመን ባንውጠውም አድቅቀን አኝከነው እንተፋው ነበር እንጨቱን፤ እንጨቱ የተዘፈዘፈበት ሙቅ ውሀውንም እንጠጣው ነበር። አሁንም ብዙ ቺስታ እንደሚያደርገው አልጠራጠርም በተለያዩ የኢትዮጵያ ስፍራዎች ውስጥ ፤ ብዙ የአንጀት በሽታም የታመሙ አውቃለሁ በአዘውትሮ እየገረቡ ጫት በመቃም ፤ ግረባ ሲባል ነው እንጂ ‘ፉቃ’ ሲባል ለመጀመሪያ ግዜ የሰማሁት ከአንተ ነው ፤ ምናልባት የሐረርጌ ቃል ይሆን?

    • አምቢቹ ያልከው ትክክል ነው። ከሰው ስህተት ከብረት ዝገት አይጠፋም። ግን አንዱ ሲያጠፋ ሌላው ማቃናት አለበትና ብዙም ሣትወግጠኝ ስህተቴን አርመህልኝ እኔ በሥምና በቦታ ወይ በዘመን ያልጠቀሥኩትን ብታሥተካክልልኝ በተገባህ ነበር።
      ስለጫቱ ካሣሁኔ ጥሩ አድርጎ ገልጾታል። ገረባ ወይ ገራባ ሊባል ይችላል በሥም ደረጃ። ወደግሥ ስንወሥደው ግን ገረበ ገረቡ ግረባ… እያለ ይቀጥላል። ፉቃን አንተ ታውቃታለህ፤ እኔ አላውቅም።
      ዝርክርክ ያልኩት ራሤን ጨምሮ ነው። በ70ዎቹ መጨረሻ የኮሌጅ ተማሪ ሣለሁ ካሤ እንዳለው ለጥናት ይበጃል ሲሉ ሠምተን እናመነዥከው ነበር። ጫት መቃምና ሱሰኛ መሆን ሚሊዮኖችም ያድርጉት ቢሊዮኖች የጨዋነት ምልክት ሊሆን አይችልም ብዬ አምናለሁና በዚህ ይቅርታ። …

  3. ካሳሁን ተሻለ
    መልካም አስተያየት ነው። በከፍተኛ የትምህርት ተቋምም ሆነ በሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ተማሪዎች ዘንድ ያሁኑን ባላውቅም ለጥናት እይተባል ጫትይቃም ነበር እኔም እቅም ነበር።ሆኖም እኔ ያልኳችወን ቃሎች ላስተካክል። ይኸውም “ፋቃ” ያልኩት ከጫት አትክልት ሁለት አይነት የሚቃሙ ይለቀማሉ ወይም ይመለመላሉ አንደኛው ፋቃ ነው ።ይህም ከሰላሳ አመት በፊት እንደ ብዛቱ ከሃምሳ ሳንቲም እስከ 3 ብር ደረስ ታፍሶ በፌስታል የሚሸጥ ቃሚም የሚገዛው ቀንጠቡ ተቅሞ የተቀረው የሚጣል ወይም ፍየል የሚበላው ገራባ ነው ።ቃሉም የሐረርጌ ነው እንደሚታወቀው ጫት በሐረርጌ ከሌሎች ከፍለ ሐገሮች በብዛት ይቃማል።ሁለተኛ ሀቃራ ጫት የሚባለው ደግሞ ቅጠሉ ለጋ የሆነ ገራባው የተነሳለት ወይም የሚጣል ቅጠል የሌለው የሚቃመው ቅጠል እና ለጋው እንጨት የሚቃመው ነው ሲሸጥም የዋለ ያደረ ባለመሆኑ ትኩስ ወይም ፍሬስ በመሆኑ በጥቀል ታስሮ የሚሸጥ በዋጋ ረገድም እንደመጠኑ ከአምስት ብር በላይ ሲሆን በአዲሥ አበባ ደግም የዋለ ያደረ በመሆኑ በጥቅል ታስሮ በኮባ ቅጠል ተሸፍኖ የሚሸጥው ነው። በሐረርጌ የሐቃራ ጫት በኮንትሮባንድ መልክም በህጋዊ መልክም ለንግድ ወደ ሶማሌ ይጓዝም ነበር ።እንዲሁም በሐረርጌ ከወጣት ተማሪዎች ባሻገር በሰራተኛው ህብረተሰብ ዘንድ በተለይም ቅዳሜ እና እሁድ በመሰባሰብ በርጫ ይቀመጥ ነበር ወይም ጫት ለመቃም ሲቃምም ገንዘብ ያለው በውሃ እና በሻይ የሐቃራ ጫት ሲቅም ውሎ ከበርጫ በኋላ አመሻሽ ምርቃና ጨብሲ ይባላል ወደ መጠጥ ቤት ይከድ ነበር።ይኸውም በመጠጡ በማክሰር እንቅልፍ ለመተኛት እንዲያመች ነው ይላሉ።በተማሪው በኩል ግን ገንዘብ እንደልም ስለማይገኝ የፋቃ ወይም የሐቃራ ጫቱን በውሃ እና በቁጢ (ሆጃ) በቡና ቅጠል ሻይ ይቅማል።ለጥናት የተጠቀመበት በመሆኑ ምርቃና ጨብሲም ወይም ወደ መጠጥ ቤት ብዙም አይሄድም ነበር።ይህንን የማወራው በሐረርጌም በአዲስ አባባም ከጓደኞቸ ጋር አደርግ የነበረውን እና በሐረርጌ ቃል አጠቃቀም ነው። ሌላው የጫት አትክልት በማይገኝበት አካባቢ ግንዱ እና ልጡ በሞቀ ውሃ ተዘፍዝፎ የሚጠጣ እና የማይጠጣ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን በሐረርጌ እስከ ኖርኩበት ድረስ አላውቅም።በተጨማሪ በጽሁፍ ” ገረባው” እና “ግርባ” የሚለው ቃል ያለው ልዩነት እና አንድነት አልገባኝምና መማማር በመሆኑ ከቻልክ ብታስረዳኝ? እንዲሁም እንዳልከውም በአንጀት እና በመሳሰሉት ህመሞች አዘውትሮ ቻት በመቃም የተጠቁ ሰዎች በብዛት አሉ እውነት ነው። ምንም እንኳን ጫት በመቃም የቤት ስራ ወይም ሆምዎርክ እንድሰራ በወቅቱ ቢጠቅመኝም ጫት እንዲቃም ደጋፊ አይደለሁም ።ሆኖም ይህንን አስተያየት የሰነዘርኩት ምንም እንኳን የአሁኑ ፖለቲካ ውጥንቅጡ የወጣ ቢሆንም ከሰላሳ አመታት በፊት ወጣቱ ትውልድ በርጫ በመቀመጥ አንድ አይነት አመለካከት በመያዝ መሬት ላራሹ የሚል መፈክር በማንገብ ለኢትዮጵያ ህዝብ የመብት ጮራ ያፈነጠቀን ትውልድ እንዲሁም ቀደምም ሆነ አሁን የጫት ተጠቃሚውን ህብረተሰብ “ዝርክርክ የወጣት ዘመን” በማለት ዘለፋ አዘል አስተያየቱን አልተቀበልኩትም። ጫት መቃም ጠቃሚ እንዳልሆነ ለማስረዳት እና ለማስተማር ይህንን መድረክ መጥቀም እየተቻለ ለምን በማለት ነው።

  4. አቶ አምባው፣ ምነው የጫት ጉዳይ እንዲህ የቀነቀነህ።ፅሁፉ ስለ ሀገራችን ያለችበትን ችግር እንጂ ስለ ጫት መፈላሰፊያ አይደለም። ውታፍ ነቃዮች የጊዜውን በህዝቡ ላይ የሚደርሰውን ስቃይ ወደጎን አርእስት ለማካሄድ የሚያደርጉት ሙከራ ፣በጫቱ ፍልስፍና በሰፊው ተንፀባርቋል።

  5. አምባው በቀለ

    አትክልት ተከላ ፣ ግንብ ግንባታ ፣ ጭድ አጨዳ እንደሚባሉት (ገራባ/ገረባ) ‘ግረባ’ ይባላል ፤ መዝገበ ቃላት ላይ የሚገኝ ባይመስለኝም ።

    በተመሳሳይ ገሪባ ሲባልም እሰማለሁ ለመጠቀም ከምመርጣቸው ቃላቶች ውስጥ ባይሆንም ፤ ገሪባ ግን ፈፅሞ ከጫት ጋር የማይገናኝ ሌላ ቃል ነው ብዬ እገምታለሁ እርግጠኛ ባልሆንም ፤ ምናልባት የሚገርብ ወይም የምትገርብ ከሚለው የመጣም ቃል ይሆናል ገሪባ ፤ ገሪባ ስድብ ነው ብዬ ነው የማስበው ፤ ጅል እንደማለት ስለሆነ ገሪባ ።
    እስከሚመስለኝ ድረስ ገሪባ ከጫት ጋር አይያያዝም እርግጠኛ ባልሆንም።

ሀሃሳብ እና አስተያትዎን ይስጡ

Your email address will not be published.