“ህወሓት ለኢትዮጵያ ቀርቶ ለአፍሪካና ለዓለም የሚተርፉ ብዙ ምሑራንና ባለተሰጥዖ ታጋዮችን ፈጅታለች” አቶ ሊላይ ኃይለማርያም የህወሓት ነባር ታጋይ

h.Mariam“ህወሓት ፍጹም ፀረ ህዝብና ፀረ ዴሞክራሲ ድርጅት ነው፤ በአሁኑ ሰዓት ቢኖሩ ትግራይና ኢትዮጵያን ቀርቶ ለአፍሪካ እና ለዓለም የሚተረፉ ብዙ ምሑራንና ባለተሰጥዖ ታጋዮችን በግፍ መፍጀቷን ትቀጥልበት ነበር” ሲሉ የህወሓት ነባር ታጋይ አቶ ሊላይ ኃይለማርያም አስታወቁ።
ከቤተ ክህነት እስከ አራት ኪሎ ቤተ መንግሥት፤ ከአራት ኪሎ ቤተ መንግሥት እስከ መቀሌው አፄ ዮሐንስ ቤተ መንግሥት ሀገሪቱን ሲገዙ የነበሩት የአንድ ቤተሰብ አባላት እንደነበሩም አመልክተዋል።
የቀዳማይ ወያኔ መስራችና የብላታ ኃይለማርያም ረዳ ልጅ የሆኑት አቶ ሊላይ ኃይለማርያም በተለይ ከአዲስ ዘመን ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ ህወሓት ትግራይና ኢትዮጵያን ቀርቶ ለአፍሪካ እና ለዓለም የሚተረፉ ብዙ ምሑራንና ባለተሰጥዖ ታጋዮችን ፈጅታለች፤ ምናልባት እንዳያንስ እንጂ ደርግ፣ ኢዲዩ፣ ኢህአፓና ጀበሃን ጨምሮ ከአምስት ድርጅቶች ጋር ተዋግተን ከተሰው ሰማዕታት በላይ በድርጅቱ የተገደሉት ይበልጣሉ ብለዋል።
ድርጅቱ ሁለት አይነት አመለካከት ባላቸው ሰዎች የተፈጠረ መሆኑን ያስታወሱት አቶ ሊላይ፣ በአንድ በኩል እውነተኛ ለብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች ሊታገሉ የወጡ የህዝብ ልጆች፤ በሌላ በኩል ደግሞ ሴራ /በሸር / እና ተንኮል እንዲሁም የበታችነት ስሜት ይዘው የመጡ እንደነበሩ አመልክተዋል ።
በሸር እና በበታችነት ስሜት ወደ በረሀ የመጣው ስብሃት ነጋ፣ አረጋዊ በርኸ እና አባይ ፀሓዬን የያዘው ብድን እንደነበር አመልክተው ፣ ወላጆቻቸው ፀረ ቀዳማይ ወያኔ ንቅናቄ ውስጥ የነበሩ ናቸው ብለዋል። አጋሜ፣ ክልዕተ አውላሎ፣ እንደርታ፣ ራያ፣ ቴምቤን፣ ሙሉ ወልቃይትና ሽሬ እነዚህ በሙሉ በቀዳማይ ወያኔ ተካፍለዋል። ፀረ ቀዳማይ ወያኔ የነበሩት ደግሞ አድዋና አክሱም የነበሩ መሳፍንቶች እንደነበሩ አስታውቀዋል።
በሌላ በኩል እነ ስሑል ፣ሙሴ እና አጋዚ የያዘ ቡድን የቀዳማይ ወያኔን ዓላማ ለማሳካት የወጣ ነበር። እነዚህ ዳግማዊ ወያኔ ብለው የወጡ ሃይሎች ወይም ህዝባዊ አመለካከት የነበራቸው የህዝብ ልጆች ነበሩ። ሁሉም በሴረኛው ቡድን ለሞት መዳረጋቸውን አመልክተዋል። በዚህም ትግሉ በነስብሀት ቡድን በሴራ ተጠልፎ አላማውን መሳቱን አስታውቀዋል።
የትግራይ ህዝብ ሲታገል የነበረው ለባርነት፣ ፍጹም ጨቋኝ እና ክፉ ስርዓት ለማምጣት አለመሆኑን አመልክተው፣ የትግራይ ህዝብ የማይገባውን ዋጋ እየከፈለ ያለ ህዝብ እንደሆነም በቁጭት ተናግረዋል።
ህወሓት በትግል ወቅት በየምክንያቱ የሚገላቸውን ሰዎች ለራሳቸው መቀበሪያ ጉድጓድ ያስቆፍራቸው እንደነበር አመልክ ተው፣ “ጉድጓድህን ከቆፈርክ ታስረህ ጉድጓዱ ውስጥ ትጣልና በጥይት ተደብድበህ ስትሞት አፈር ትለብሳለህ። አልቆፍርም ካልክ ደግሞ ሌሎች መጥተው ጉድጓዱን እንዲቆፍሩት ይደረግና አንተ እጅህን ታስረህ ጉድጓዱ ውስጥ ትጣልና ሳትገደል ከነህይወትህ አፈር ትለብሳለህ”ብለዋል።
“ይሄ ማንም የሚያውቀው ነው። በዚህ መልኩ ሰው አልተገደለም ከተባለ በወር ውስጥ አምስት መቶ ሰው እንደሚገደል፤ የሚገድሉት ሰዎች የሚናገሩት የአደባባይ እውነታ እንደነበር አመልክተው ፣ይሄም የነበረው ስርዓት ደንበኛ አጋንንታዊ እንደ ነበር በደንብ የሚያሳይ ነው። ቀን በቀን ሰው ሳይገድል አይውልም ነበር” ብለዋል።
በአንድ ወቅት ስብሃት ነጋ ድርጅቱ ውስጥ ፀረ አድዋ እና ፀረ አክሱም እንቅስቃሴ አለ ብሎ በመወንጀል፣ ተደራጅቶ ዝግጁ በነበረ ሀይል ክልተ አውላሎ፣ እንደርታ ራያ ተንቤን ታጋዮችን በተገኘበት እንዲገደሉ ሆኗል።
ከ1969 እስከ 1971 ድረስ የአምስቱን አውራጃ ታጋዮች በሄዱበት በገፍ ታርደዋል። በዚህም ትግራይ የእርድ ቦታ ሆና ነበር። ይሄን የሚመሰክሩ ከዚህ ያመለጡም አሁንም በህይወት ያሉ አሉ። ታስሮ ግን የተፈታ የለም። በሺዎች የሚቆጠር ብዙ ታጋይ ተገድሏል ብለዋል።
“ኢትዮጵያ ውስጥ በ1970 ቀይ ሽብር ይካሄድ ነበር። በዚህም በ1970/71 ላይ በርካታ የትግራይ ልጆች ከአራቱም ማዕዘን ወደ በረሃ ፈሰሱ። ከእነዚህ ውስጥ 90 ከመቶው የዩኒቨርሲቲ ተማሪ፣ ወይም የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ፣ የጤና መኮንን፣ በትልልቅ የመንግሥት መስሪያ ቤት ውስጥ ቁልፍ ቦታ ላይ የሚሰሩና የመምሪያ ኃላፊ የነበሩ ሁሉ ወደ በረሀ መጥተው ነበር” ሲሉም ትውስታቸውን አጋርተዋል።
“ከኤርትራ ጭምር ቀይ ሽብርን ፈርተው በሺህ የሚቆጠሩ ምሁራን ወደ በረሀ ገብተው ነበር። ከዛ ውስጥ ብዙዎቹ በጣም ብሩህ አዕምሮ ያላቸው የአድዋ ልጆች ነበሩ። ይሄንን ያየ የስብሃት ነጋ ኔትዎርክ ጽዳት በሚል አውራጃ ሳይለይ የመጡትን በሙሉ እስር ቤት አስገብቶ ጨርሷቸዋል። ከዚህም አንድ የወጣ ሰው የለም፤ በሺዎች የሚቆጠሩ እነዚህ ወጣቶች አልቀዋል ። ከእነዚህ ውስጥ የማስታውሰው አስመላሽ የሚባል የአድዋ ልጅ ነበረ፤ ኤርትራ ነበር፣ ወደ አምስትና ስድስት ቋንቋ ይናገር ነበር።
ተጫዋች፣ ተግባቢ፣ ምሑር እንዲሁም ተዋጊ ነበር። ሲናገር እንግሊዘኛም ፈረንሳይኛም የሚቀላቅለው ነገር አለው። ይሄን ሰው ስጋት መስሎ ስለታያቸው ሊያጠፉት ስለፈለጉ በውስጣቸው ያሉ ገበሬ ታጋዮችን በኢምፔሪያሊዝም ቋንቋ እየሰደባችሁ ነው በሚል አስገምግመው እንዲገደል አድርገዋል። እንደሱ አይነት ሰው ግን በዚህ አገር ቢኖር ለዓለም የሚተርፍ አይነት አቅም ያለው ነበር” ብለዋል።
በዚህ መልኩ በ1971/72 የነበረውን ምሑር በመጨረስ፤ በዛን ወቅት ህወሓት ገበሬ ብቻ ይዛ ቀረች። ይሄም ያ ድርጅት በተፈጥሮው ፀረ ምሑር መሆኑን ያሳየበት ተጨባጭ አጋጣሚ እንደሆነ በመግለጽ፣ “አንተ በተፈጥሮ የተሻለ አቅምም ወታደራዊ ቁመናም ካለህ እና የእነርሱ ኔትዎርክ ካልሆንክ እድሜህ አጭር” እንደሚሆን አመልክተዋል
“በ1777 ደግሞ የራሳቸውን የአድዋ ልጆች ማለሊት የሚባል ፓርቲ ሲመሰ ርቱ፤ እነሱንም እነ ተክሉ ሐዋዝን፣ ሸዊት፣ ገብረ ህይወት የሚባሉትን እና ድርጅቱን መጀመሪያ የፈጠሩና ይዘውት የመጡትን ጭምር ገድለዋል።
ከ1977 እስከ 1980 የነበረው ግድያና ጭፍጨፋ በአውራጃ ሳይሆን፤ የእነርሱን አስተሳሰብ የማይቀበለውናን የሚገዳደራቸው መስሎ የተሰማቸውን ፣የእነርሱን መንደር ልጅ ጨምሮ የየትኛውንም አውራጃ ታጋይ ነበር የሚገድሉት። ለምሳሌ፣ ሸዊት ማለት የጄኔራል ክንፈ ዳኘው ወንድም የስብሃት ነጋ የስጋ ዘመድ ሲሆን፤ ይህ ታጋይ ኔትዎርኩን አይደግፍም ነበር። እናም የቤተሰብ መንግሥት ልታፈርስ ነው ተብሎ ነበር የተገደለው” ብለዋል።
አቶ ሊላይ እንደሚሉት ከ1980 በኋላ 1983 እስኪገቡ ድረስም ግድያው አላቆመም ነበር። በዚህ ጊዜ የተገደሉት የአጋሜ፣ ክልተ አውላሎ፣ እንደርታ እና የራያ ልጆች ናቸው። የእነዚህ አገዳደል ደግሞ ይለያል። ከሃይል አዛዥ እስከ ክፍለ ጦር አዛዥ ነው የተገደሉት።
ዋና ዋና የተባሉ ወታደራዊ አዛዦችን አዲስ አበባ መግባታቸውን ሲያረጋግጡ፤ አዲስ አበባ ከገባን አያስቀምጡንም፤ እነዚህ ሊያምጹም ይችላሉ፣ ተሰሚነት አላቸው የተባሉ በሙሉ በስናይፐር ነው የተገደሉት። ጦርነት በሌለበት ቦታ እንዲሁ ቁጭ ባሉበት ይመታሉ። ከዛም በራሪ ጥይት መታው ይባላል። ዙ-23 ተተኩሶ ተመታ ይባላል። እናም ከ80 እስከ 83 ይሄንን አጽድተው ነው የገቡት ብለዋል።
ከቤተ ክህነት እስከ አራት ኪሎ ቤተ መንግስት፤ ከአራት ኪሎ ቤተ መንግሥት እስከ መቀሌው አፄ ዮሐንስ ቤተ መንግሥት ሀገሪቱን ሲገዙ የነበሩት የአንድ ቤተሰብ አባላት እንደነበሩ ያመለከቱት አቶ ሊላይ፣ ለምሳሌ፣ ስብሃት የመለስ ክርስትና አባት ነው። መለስ እና አቡነ ጳውሎስ የሁለት ወንድማማቾች ወይም አንድ ቤተሰብ ልጆች ናቸው ብለዋል ።
አዲስ አበባ ከገቡ በኋላም ኢትዮጵያን ይገዟት የነበሩት የአንድ ቤተሰብ ወይም የዘር ሃረግ አባላት እንደሆኑ ጠቁመዋል። ለምሳሌ፣ መቀሌ አጼ ዮሐንስ ቤተመንግስት ብትሄድ አለቃ ፀጋዬ ነው ያለው። እሱ ደግሞ ሚስቱ ቅዱሳን ነጋ ነች። እሷ ደግሞ የስብሃት ነጋ እህት ናት። እናም የአንድ ቤተሰብ ዳይናስቲ ነው የነበረው እንጂ፤ ኢትዮጵያ ውስጥ ፌዴራል ስርዓት አልነበረም። ትግራይ ውስጥም በሁሉም ቦታ ብትሄድ የስብሃት ቤተሰብ ካልሆንክ ቦታ የለህም። ከዛ ውጭ ከሆንክ የትምህርት ስኮላር ሺፕ እንኳን አታገኝም ሲሉም የነበረውን አሰቃቂ ሁኔታ አብራርተዋል።
አዲስ ዘመን ጋዜጣ

1 Comment

  1. Hi Zehabesha this is not the first time you have been denying commentators the chance to share their views on comments and interviews this is not the ethics of your objectives.
    I had sent a comment on Mr. lilay hailemariams article and the interviews he had and you did not print my comment what is wrong. here again for the second time.

    I was impressed by his courage to share the woyane evil crimes that puts Ethiopia in the present mess. I gave him great credit for his bold testimony on woyanes atrocities and I also bring to light some historical missteps he narrated on Tigray’s great patriots on Dejazmach Abay Kassa & Dejazmach G/hiwot Meshesha who printed in gold their heroic names in Ethiopian history books as Tigray’s patriots of the Ethio-Italian war. Even the Italians have witnessed about the heroic and patriotic high standard battle with fascist Italians of Dejazmach Abay Kassa.
    Mr. Lilay tried to blame them, defame and belittle them for not participating in the First woyane revolt that his father was part and he judged and concluded that the two dejazemaches betray the revolt. He also said when emperor Haile Selassie decree tax on all provinces Tigray was one of them and when they exercise law and order to obey the constitution and the order of the king he judged them as traitors because they are from ADWA & AXUM. He himself was judging and separating Tigray in district conflicts and this evil that started from that time and the woyanes used it to divide and rule. You don’t blame people only on your mind set or on the mind set of your parents.
    I know Mr. lilay is revealing the crimes of woyanes and I thank him for that but the woyanes were bragging that tigrians and woyanes are the same and because of this detested and false association no matter how he helps us and the youth of Tigray not to be cheated and pay sacrifice for nothing and the name First woyane came from his parents and parents area and it is a curse for Ethiopia now.
    The second topic that he blamed Colonel Kalechristos Abay who was the administrator of Tigray during DERG to have started red terror in Tigray that was a total lie he was accused by DERG Cadres at the time and he was recalled by military police helicopter from Mekelle and they found no tangible proof of that he was acquitted and joined the A. A university and got his law degree. The woyane later jailed him took him to Tigray to face trial and the people said we never know, hear and see any crime on him they brought him to Addis Ababa.
    I have observed the contagious disease of division among districts was part of the speech of Mr. Lilay is practised when explaining Adwa & Axum never like the other Tigray districts and never joined the First woyane revolt he was part of the wayanes and he had contracted the “awarajawinet” cheap division and instead of avoiding the narrow mentality and was asked during his interview that the objective of the woyane that you joined has failed Ethiopia and do you admit also you regretted joining the woyane he categorically refused to admit the woyanes failure and still believe he is right. He does not seem to have freed himself from the woyane narrow mind set.
    I still appreciate his courage to tell the evil crimes the woyanes did and to educate the Tigray youth and Ethiopians to never repeat the same mistake and wish him well.
    People who keep quite when false narrative spread are more harmful to the truth and to the truth loving people.
    when you see half glass of water it is, also half empty glass.
    Thank you.
    Mesfinachew A Kassa.
    Canada.

ሀሃሳብ እና አስተያትዎን ይስጡ

Your email address will not be published.