ኑ አብረን እንዘን! – ይመር ሙሄ

Ethiopia 1(ይመር ሙሄ – August 2, 2020)

የኢትዮጵያ እጣ ፋንታ ሆነና ባስተማረቻቸው ልጆቿ መከራዋን እያየች ነው። ችግር ላይ ስትወድቅ ሊደርሱላት የሚገባቸው ለክፉ ቀን ይሆኑኛል ብላ ያስተማረቻቸው ልጆቿ እራሳቸው ችግርና እየሆኑባት ነው። በአሁኑ ጊዜ አጥፊ ምሁሮች፣ መምህር ታዬ ቦጋለ “የተማሩ ደንቆሮዎች” የሚላቸው፣ በትምህርት ቤት ዘመናቸው የድንቁርና፣ የዩልኝታ ቢስነት፣ የስግብግብነትና የክህደት ተጨማሪ (Elective) ኮርስ አካተው የወሰዱ የሚመስሉ ቁጥራቸው በሽበሽ ነው።

ከአንድ ዓመት ከሥድስት ወር በፊት “The Curse of Education: An Ethiopian Paradox” በሚል ርእስ በፃፍኩት ላይ ኢትዮጵያን ከበደሉ ምሁራን መካከል ቁንጮ የምላቸውን የሕወሃት ቀኝ እጅ የነበረውን ዶ/ር እንድሪያስ እሸቴንና ሌሎች ሁለት በምሳሌነት ጠቁሜ ነበር። በአፍሪካ ውስጥ የተማሩ የገደሏት ብቸኛ አገር ኢትዮጵያ እንደሆነችም ጠቅሼ አልፌ ነበር። ያለፉት ሃምሳ ዓመታት ኢትዮጵያ የሚገድሏትን ሙሁሮች ከማምረት በስተቀር ሌላ ሙያ ያጣች ትመስላለች። በወያኔ ዘመን ትምህርት ቤቶችና የተማሪዎች ቁጥር የበዙትን ያህል የተማሩ ደንቆሮዎቿ የዛኑ ያህል ጨምረዋል ማለት ይቻላል። በተለይ ባለፈው ሁለት ዓመት፤ ወያኔ ከሥልጣን ወርዶ ዶ/ር አብይ አህመድ ጠ/ሚ ከሆኑ በኋላ በአዋጅ ክተት ተብለው የተጠሩ ይመስል አገሪቱን ለመቅበር የሚሽቀዳደሙት “የተማሩ ደንቆሮዎች”፣ ለከት በለለው ጩኸታቸው ምክንያት፣ ቁጥራቸው ከሌላው ከመቶ አሥር ሚልዮኑ የሃገሪቱ ሕዝብ የሚበልጥ ይመስላል።

“መማር የተፈጥሮ መሃይምነትን አያጠፋም” የሚል ጓደኛ አለኝ። መምህር ታዬ ቦጋለ “ሃገሪቷን ያቆዩዋት ያልተማሩ አዋቂዎች ናቸው” የሚለው ግልባጭ መሆኑ ነው። ዛሬ ወገኖቻችን በእሳት የሚጋዩትና በገጀራ የሚከተከቱት “የተማሩ ደንቆሮዎች” በሚረጩት መርዝ ነው። “ከተማሩ ደንቆሮዎች” መሃል ለዘረኝነት ሽንጣቸውን ገትረው የቆሙ የፍልስፍና ሙሁሮች፣ ታሪክን ወደተረት ተረት የመለወጥ ተፈጥሯዊ መብት ያላቸው የሚመስላቸው የታሪክ ሙሁሮች፣ የወጡበትን የራሳቸውን ዘር ብቻ ለማከም የተማሩ የሚመስላቸው የሕክምና ባለሙያዎች፣ የሌላውን ዘር ሰብዓዊ መብት ለመንፈግ የተመረቁ የሚመስላቸው የሕግ ጠበቆች፣ መሬቱ የኛ፣ ወንዙ የኛ፣ ዛፍ ቅጠሉ የኛ፣ ባንኩ የኛ ብቻ የሚሉ ኢኮኖሚስቶች፣ በክልላችን ባለው ገዳም ውስጥ መቆየት የሚችለው መነኩሴ የኛ ዘር ብቻ ነው ብለው የሚሰብኩና በክልሌ ያለውን የሙስሊም ማሕበረሰብ የምቆጣጠረው እኔ ብቻ እንጂ ፌደራል መጅሊስ አያገባውም የሚሉ እምነትን በዘር ኮሮጆ ውስጥ ያስገቡ የሃይማኖት መሪዎች፣ ወዘተ ይገኙበታል።

አቶ በቀለ ገርባ ከእሥር ቤት ሲፈታ አማራው፣ ኦሮሞው፣ ስልጤው፣ ጉራጌው፣ ወላይታው ክርስቲያኑ፣ ሙስሊሙ፣ ትንሹ፣ ትልቁ ሁሉም የሁላችንም መሪ ይሆናል በማለት ተስፋ ጥሎበት ነበር። ግን ብዙ ሳይቆይ የነማን ብቻ መሪ መሆኑን ከማሳወቁም በላይ “የአዲስ አበባ ባለቤት እኔ ነኝ፣ ኦሮሞ ያልሆናችሁ ሌሎቻችሁ በኔ ፈቃድ ልትኖሮባት ትችላላችሁ” ብሎን አረፈ። በቡራዩ ላይ የተፈፀመውን ብዙ ጋሙዎች፣ እንዲሁም ስልጤዎችና  ሌሎችም ሕይወታቸውን ያጡበትን የዘር ማፅዳት ወንጀል “አንዲት ኦሮሞ ሕፃን ልጅ ተገድላብናለች” በሚል መግለጫ ብቻ ዘጋው። በቀለ ገርባ ተገልብጦ የምናከብረውና ተስፋ የጣልንበትን ሁሉ ሲከዳንና በማንነታችን ኢላማ እንድንሆንና እንድንፀዳ ሲነግረን ማነው ያልደነገጠ? በተከታዮቹ ወራትም “አትገበያዩአቸው፣ በኦሮምኛ እንጂ በሌላ ቋንቋ አታናግሩዋቸው፣ አትጋቧቸው፣ ቤት አታከራዩአቸው ወዘተ” ብሎ አወጀብን። በሌላ በኩል እንደአለቃ ገብረሃና ወዝ ባለው ቀልዱ የምናውቀው ዶ/ር መራራ ጉዲና የከዳን ዕለት አድናቂዎቹ የነበርነው ብዙዎቻችን ሰማይ የተደፋብን ነው የመሰለን። ፕሮፌሰሩ አራት ኪሎ ገብቼ የጀኔራል ታደሰ ብሩን ሃውልት አቆማለሁ ሲል ስንሰማው እንደወትሮው እኛን ለማሳቅ እየቀለደ እንዳልሆነ የገባን ወዲያው ነበር።

መገለባበጥ በኦሮሞ ሊሂቃን መካከል በየጊዜው የምናየው ባህሪ ቢሆንም በቅርብ ጊዜ በተለይ ከአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያ በኋላ እነጀዋር ሙሐመድ እንደታሠሩ ብዙዎች ሲገለባበጡ አይተናል። የኔን ትኩረት የሳቡት ግን በተለይ ብዙሃኑ ያከብራቸው የነበሩ በዕድሜም ቄሮ ሊባሉ የሚችሉ ሁለት ልሂቃን ናቸው። አንደኛው ጋዜጠኛና ተንታኝ አናንያ ሶሪ ሲሆን ሁለተኛው ዶ/ር አወል ቃሲም አሎ ነው። የነዚህ የሁለቱ ታዋቂ ሰዎች ድንገተኛ መገለባበጥ በግሌ ምን እንደነካቸው ለማዎቅ መልስ ፍለጋ እንድራዎጥ አድርጎኛል። ሁለቱም በሰለጠኑበት ሙያቸው እጅግ የተከበሩ ከመሆናቸውም በላይ፣ በወያኔ ዘመን ሽንጣቸውን ገትረው ለሰአዊ መብት የተሟገቱ ነበሩ። ዛሬ ላይ ግን እሳት ልስው እሳት ጎርሰው ከነጀዋር ሙሐመድ መታሰር ጋር በተያያዘ የሕግ የበላይነት ለምን ተከበረ በማለት የዶ/ር አብይ አህመድን መንግሥት በየእለቱ በመክሰስና በማብጠልጠል ላይ ይገኛሉ ።

አሌክስ አብራሃም በቅርቡ “አናንያ ሶሪን ታደጉት!” በሚል ርእስ በፌስቡክ ገፁ ላይ ያሠፈረውን አንብቤ ነበር። እንደእኔ አስተያየት እንደአናንያ ያሉትን የኦሮሞ ጠባብ ብሔርተኛ ልሂቃኖች ልንታደጋቸው የምንችለው በመጀመሪያ ስናውቃቸው ብቻ ይመስለኛል። ዛሬ ሰው ነገ አፈር፣ ከነገወዲያ ተመልሰው ሰው፣ ከዚያ ወዲያ ተመልሰው አፈር ስለሚሆኑ ግን እነሱን የማወቅ እድላችን በጣም ጠባብ መሆኑን በእርግጠኝነት መናገር ይቻላል። አናንያ ሶሪ በዛ ለሰውልጅ መብት በታገለበት ርቱእ አንደበቱ ዛሬ ነፍጠኛ ለሚለው አማራ የሚመኝለት ሲኦልን ነው። አናንያም ሆነ ሌላው የዶ/ር አብይ አህመድን መንግሥት መንቀፍ መብቱ ነው። እዚያ ላይ ችግር የለብኝም። ነገር ግን አማራ ጠልነት ለማስመስከር አማራ ያልሆኑትን ጠቅላይ ሚንስትር መንቀፍ ሊገባኝ አይችልም። አንዳንድ ጊዜ ሳስብ የኦሮሞ ጠባብ ብሔርተኞችን ከመረዳት ለኮሮና ቫይረስ መድሃኒት ማግኘት የሚቀል ይመስለኛል።

ወደዶ/ር አወል ቃሲም አሎ ልመለስና በኢትዮጵያ ሙስሊሞች ሰላማዊ ትግል ወደመጨረሻዎቹ ዓመታት ላይ ደርሶ ከዶ/ር አባድር እብራሂም ጋር በመሆን ከነኡስታዝ አቡበከር አህመድ መታሰር ጋር በተያያዘ ሕወሃትን በአፍሪካ ሕብረት መክሰሱ ይታወሳል። ከዛም ወዲህ በአንዳንድ ፕሮጆክቶች ዙሪያ ዲያስፖራ ያለውን ኢትዮጵያዊ ሙስሊም ማህበረሰብ ለማሰባሠብ እንደሠራ አውቃለሁ። በይበልጥ ግን ዶ/ር አወል የሚታወቀው የኢትዮጵያን ወቅታዊ ሁኔታ በሚመለከት በአልጀዚራ በሚያወጣቸው ፅሁፎቹና ከአልጀዚራና ከአንዳን በለንደን የተሌቪዥን ፕሮግራሞች ላይ በሚያደርገው ኢትዮጵያ ተኮር ቃለ ምልልሶች ነበር። እንግሊዘኛውም እንደአማረኛና ኦሮሞኛ ስለሚገራው አድናቆትን አትርፎር ነበረ። ታዳ ሰሞኑን በሶሻል ሚድያ የሚለቃቸው መልዕክቶች ቀደም ሲል የምናውቀውን ዶ/ር አወልን የሚገልፁ አይደሉም። ወይም በፊት አናውቀውም ነበር ማለት ይቻላል።

ዶ/ር አብይ የኖቤል የሰላም ሽልማት እንዲያገኙ ዶ/ር አወል ለሚመለከተው ክፍል የድጋፍ ጽሑፍ እንዳላስገባ ሁሉ፣ ዛሬ የሕግ የበላይነትን ለማስከበር ጀዋር ሙሐመድና በቀለ ገርባ በተለያዩ ወንጀሎች ተጠርጥረው ስለታሠሩ በዶ/ር አብይ መንግሥት ላይ  ትልቅ ዘመቻ ከፍቶበታል። የዶ/ር አብይ የኖቤል የሰላም ሽልማቱን እንዲነጠቁ ጠይቀው ካልተሳካላቸው ጋር በሃሳብ ደረጃ ሳይቆም እንዳልቀረ መገመትም ይቻላል። ዶ/ር አወል የነጃዋርን መታሠር ከወንጀል ጋር ምንም ግንኙነት የለለው የፖላቲካ እርምጃ አድርጎ ይገልፀዋል። ንፁሕ ወገኖቻችን በማንነታቸው ተለይተው እንደበግ ከታረዱ በኋላ፣ የብዙ ለፍቶ አደሮች ንብረት ከወደመ በኋላ ዘር ማጥፋት ወይም ማፅዳት ፈጽሞ አልተፈፀመም ይለናል። ዛሬ ካለው አቋሙ ጋር ለማነፃጸርና ፍትሐዊ ለመሆን፣ ዶ/ር አወል በእንግሊዝ አገር በኪለ ዩኒቨርሲቲ የሕግ ፕሮፌሰር ከመሆኑም በላይ ሰብዓዊ መብትና የሕግ የበላይነት በተለየ ትኩረት የሠለጠነባቸው ሁለት መስኮች መሆናቸውን ግንዛቤ ውስጥ ማስገባት ግድ ይላል።

ዶ/ር አወል ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች እንደመሆኑ መጠን በመጀመሪያ ሊያሳስበው የሚገባው በአሰቃቂ ሁኔታ የተገደሉት ወገኖቻችን ጉዳይ ነበር። ግን አንድም ጊዜ ግልጽ በሆነ ቋንቋ ፍትሕ ለተገደሉት ሲል ካለመሰማቱም በላይ እሱን በአንደኛ ደእረጃ ያሳሰበውና እንቅልፍ የነሳው የጁሃር ሙሃመድና የበቀለ ገርባ መታሠር ነው። ስለሆነም መንግሥት ባስቸኳይ እንዲፈታቸውና ከነሱ ጋር ድርድር እንዲያደርግ  ጧትና ማታ በፌስቡክ፣ በትዊተርና በሌሎችም የሶሻል ሚድያ ዛቻና አሽሙር የተሞላበት ዘመቻ እያካሄደ ይገኛል። ዶ/ር አወል እነጁሃር ሙሐመድ ወንጀለኞች እንደሆኑና በምንም ዓይነት መንገድ ፍትህ ካልተዛባች በስተቀር ነፃ ሊወጡ እንደማይችሉ እንደሕግ ምሁር ጠንቅቆ ያውቃል። የማንኛውም ተከሳሽ ተከላካይ ጠበቃ ደንበኛው ጥፋተኛ መሆኑን ቢያውቅም እስከመጨረሻው እንደሚከራከርለት ሁሉ ዶ/ር አወል በአሁኑ ጊዜ ከውጭ ሆኖ ተመሳሳይ ሚና እየተጫወተ ይመስላል።

ከሌላ አቅጣጫ ያየነው እንደሆነ አቃቤ ሕግና የተከሳሽ ጠበቃ በዳኛ ፊት  የሚሟገቱበት የጀርባ እሳቤው ሃቁ ተፍረጥርጦ እንዲወጣና ፍትህ እንድታሸንፍ ለማድረግ እንጂ ወንጀለኛን ከሕግ ሰይፍ ለማስመለጥ አይደለም። የዶ/ር አወል አቋም ግን የሚያመላክተን ተጠርጣሪው ለፍርድ ከመቅረቡ በፊት በውይይት ሽፋን ነፃ እንዲወጣ በማድረግ ፍትሕን እድል ለመንፈግ  ስለሆነ የራሱንም የዶ/ር አወልን ትክለ-ስብእና ጥያቄ ውስጥ አስገብቶታል እላለሁ። ከሙያው ጋር የተያያዘውን ሥነምግባርም እንደጣሰ ይታየኛል። ስለሆነም አሠሪው ኪለ ዩኒቨርሲቲ ሊመረምረው ይገባል ባይነኝ።

ዶ/ር አወል ከነበረበት የክብር ሰገነት ወርዶ እንደተከሰከሰ ለሁሉም ግልጽ ይመስለኛል። ጀዋር ከታሰረ በኋላ ዶ/ር አወል የሚያሳየው አካሄድ ጀዋር በሌለበት የጃዋርን ሥራ ማስቀጠል ይመስላል። በ”ኢትዮጵያዊነት” ላይ የሚያከሂደውን ፕሮፖጋንዳ ሁላችንም እየተከታተልን ነው። ስሞኑን “Down, Down Ethiopia!” ሲሉ የነበሩትን ላለማንፀባረቁ እርግጠኛ አይደለሁም። የኦሮሞ ጠባብ ብሔርተኞች የተካኑበት የውሸት ትርክት ሲያልፍ አይነካውም እለው የነበረ ዶ/ር አወል ዛሬ ላይ ግን ገብቶ እያንቧቸረበት እንደሆነ ከሚላቸውና ከሚፅፋቸው ሲንፀባረቅ እያየሁት ነው።  በኔ እይታ ዶ/ር አወል እስከቅርብ ጊዜ ድረስ በሃሳብ አደባባይ ዋርካ ነበር። ዛሬ ግን ለችፍርግነትም ብቃት አለው ለማለት አልደፍርም።

ዶ/ር አወልና አሎና አናንያ ሶሪ እነ ህዝቀኤል ጋቢሳ፣ ኤታና ሃብቴ፣ ሄኖክ ጋቢሳ፣ ፀጋዬ አራርሳ፣ ብርሃነ መስቀል አበበ ሰኜ፣ “ፕሮፌሰር ገመቹ፣ ወዘተ ያሉበት አጥፍቶ ጠፊ ስብስብ ውስጥ ራሳቸውን ሲደምሩ ማየት ልብ በጣም ይሰብራል።  ቀደም ሲል ሁለቱም ያሰሙንና ያስነብቡን የነበረው ሚዛናዊና ስብዕና የተላበሰ ትንታኔአቸው የተለየን አድናቂዎቻቸው ሁሉ ዛሬ አዘን ላይ መቀመጥና መደረስ የሚበዛብን አይመስለኝም። ኑ አብረን እንዘን!

 

2 Comments

  1. ምን አይነት ጽሁፍ ነው አቦ የኢትዮጵያ አምላክ አእምእሮህን ይሳለው እንዳልከው የሁለቱ ሰዎች ጉዳይ ይገርማል። መሀመድ አሎን እንኳን እናውቀው ነበር የነ ሀጅ ነጅብ የቅርብ ሰው ነው ተልእኮውም ሆነ ስራው እስላማዊ ኢትዮጵያን መመስረት ነው ሐጅ ናጅብ ሽልማቱን ሲሰጡት የተናገሩትን ማጤን ነው። ግለሰቡ ለዶር አብይ ሎሬት ሽልማት ላይ አስተዋጽኦ አልነበረውም ይልቁንስ ወደ ዶር አብይ ለመድረስ እሱና አህመዲን ጀበል እንዴት ተመቻቸላቸው ነው ጥያቄው። ሁለቱን ሰዎች አካሄዳቸውንና መንገዳቸውን የተረዳው ተረድቶታል እንደዚህ አይነት ሰዎች ታላላቅ የመንግስት አካሎችን በቅርበት ማግኘት መቻላቸው የመገናኛ መሳሪያዎች ከኢት ቴሌኮም እውቅና ውጭ ማግኘታቸው ግብጽ ጋር አይሰሩም ብሎ ያለመጠርጠር እራሱ ያስጠረጥራል።
    አናንያ ሶሪ እንኳን መስፍን ፈይሳ እንዳለው የስደተኝነት ፕሮሰሱን ስላልጨረሰ ከስጡት ከዚህ በሽታው ሊፈወስ ይችል ይሆናል። መቼም በመርህ ላይ ያልቆመ ሰው ሲገላበበጥ ይኖራል አቻምየለህ ጋር ቀርቦ በሀሳብ ይሞግታል ስንል ተራ ብሽሽቅ እሱን የሚመጥነው ንትርክ ውስጥ ገብቶ ንግግሩ ሁሉ በዘመን ካድሬነቱ የተጋተውን አቀርሽቶብን ተሰናብቷል። በውይይቱ መሀል ይል የነበረው የታወቀ ነው ከማለት በስተቀር አንድም ታሪካዊ ማስረጃ ሳያቀርብ ተሰናብታል ።የሚያሳዝነው እንዲህ ያለውን በሀሳብ የተጎዳ ግለ ሰብ አቻምየለህ ታምሩ ጋር መቅረቡ ነው። አናንያ ከእውቀትና አመንክዮ ይልቅ የወረደ ቋንቋ ልዩ መለያው መሆኑን መስፍን ፈይሳ ጋር ያደረገውን ብሽሽቅም መመልከት ይገባል። በዚህም ውይይት መስፍን የበላይነቱን ይዟል። ይመር ሙሄ ዝም አትበሉ እናንተ ዝም ስትሉ እነሱ ይወራጫሉና።

  2. ይመር ሙሄ ከላይ የሰጠህንም ሪፈረንሰ በ2019 የጻፍከዉን ከኢካዴፍ ድረ ገጽ ተመለከትኩት እንዳልክዉ እንድርያስ እሸቴ የመጀመሪያዉን መርህ ትቶ ለወያኔ አድሮ ምሁር ሊያደርግ የማይገባዉን አሳፋሪ ስራ ሰርቷል እሰማማለሁ በተመሳሳይ ሁኔታ ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያምንና ፕሮፌሰር ብርሀኑን የህዝብ ወገን አድርገህ የመዘንከዉ ትንሺ ግራ አጋብቶኛል።
    የፕሮፌሰር መስፍንን ጉዳይ ትተን ዶ/ር ብርሀኑ ከዩኒቭርስቲ መምህራን አንተዉ እንደጠቀስከዉ ሲባረሩ ለመለስ ዜናዊ አለዉልህ በሚል መልኩ ተክቶ ከመስራቱም በላይ የመለስ ዜናዊ የኢኮኖሚ አማካሪና ቤተኛ መሆኑን ሳትገነዘብ የምትቀር አይመስለኝም። አዛም ላይ አልቆመም አሁን በዶ/ር አብይ ዘመን ደግሞ ወደ ሀገር ተመልሶ አገር ቤት እንደ ጥጃ ሲታሰር ሲፈታ የከረመዉን እነ እስክንድር ነጋን ሲያብጠለጥል ሳትሰማ የቀረህ አልመሰለኝም ዛሬም ከዶ/ር አብይ ጋር ተጣብቆ ምክንያቱ ባልታወቀ ሁኔታ አሁንም ለለዉጡ ከፍተኛ መስዋእትነት የከፈለዉን አንዱአለም አራጌን በሌለበት አገር ገልብጦ የኢዜማ ዋናዉ ሰዉ መሆኑ እራሱን የቻለ ታሪክ መሰለኝ።
    ለማንኛዉም ብዙ ሳልሄድ ባንተዉ ምዘና እንድርያስ እሸቴ ባንዳ ምሁር እንደነበረ ሁሉ በተመጣጣኝ ምዘና ዶ/ር ብርሀኑም ይብስ እንደሆን እንጂ ስለማያንሰ በዚህ ነገር ማስተካከያ ብትሰጥበት ታላቁ ጽሁፍህን የተሟላና ዘላለማዊ ያደርገዋል ብዬ እገምታለሁ።
    የብርሀኑ ነጋን እና የመለስን ቅርበት ይህች ፎቶ ከብዙ መጽሀፍ በላይ ስለምትገልጸዉ ለግንዛቤ አንዲረዳህ አካትቻታለሁ ተመልከታት https://zehabesha.info/archives/109032

ሀሃሳብ እና አስተያትዎን ይስጡ

Your email address will not be published.