ግብፅና አባይ-ከአክሱም እስከዛሬ! ከብረት መጋረጃው ጀርባ ያሉ አገሮች (ከወሰንሰገድ መርሻ ደምሴ)

  • ከብረት መጋረጃው ጀርባ ያሉ አገሮች (The Countries behind the iron curtain)

ወሰንሰገድ መርሻ ደምሴ(ከወሰንሰገድ መርሻ ደምሴ)
(ደራሲ፣ጋዜጠኛና ማህብራዊ ሃያሲ)

ኢትዮጵያን በተለያየ ጊዜ ሊቀራምቷት የሚፈልጉ  በርካታ የባዕዳን ኃይሎች አንድነቷንና ነፃነቷን ለመግፈፍ ያደረጉት ወረራ በጀግኖች አባቶቻችን ተጋድሎ አልተሳካለቸውም።

ቀደምት አባቶቻችንና እናቶቻችን ይቺን አገር ለዚህ ትውልድ ያስረከቡን እንደ ዶሮ ብልቶቿ ሳትከፋፈልና ሳትቆራረጥ ነበር።እኛ ግን አደራችንን መወጣት እንኳን ያልቻልን ራስ ወዳድ የሆንን ሆዳሞች ነን።

ከአገር አንድነትና ነፃነት ክብር ይልቅ ለከርሳችንና ለቆርቆሮ አሊያም ለተንጣለል ቤት የምናስብ፤ሌሎች ወገኖቻችን እየተራቡና እየታረዙ ፥እኛ ግን የራሳችንን ከርስና ፍላጎት ለማሟለት የምንሯሯጥ ትውልድ ነን።ሌላው ቀርቶ ልብስ ሳይቀይር ያስተማረንን ድሀ ገበሬና በጡረታ ላይ ያሉ ወላጆቻችንን ከመርዳት ይልቅ ለሀገራችን ጭምር ሸክሞች የሆንን ወገኖች በርካቶች ነን ።ለዚህ ደግሞ ተጠያቂዎች እከሌ ከእከሌ ሳይባል ሆላችንም ነን።

በኢትዮጵያ ከአክሱም ስልጣኔ መዳከም በኋላ   ፥ በአገሪቱ ውስጥ የተከሰተው የፊውዳል ስርዓት  ፥ ያስከተለው የርስ በርስ ጦርነት  ፥ ለብዙ ጊዜ ይመኟት ለነበሩ የውጭ ወራሪ ሀይሎች  ፥ አመቺ ሁኔታ ሲፈጥር ታይቷል ።

የፖርቹጋል መንግስትና በመካከለኛው ምስራቅ የበላይ ሆኖ የቆየው  ፥ የኦቶማን ቱርኮች ኃይል የዓለምን የባህር ንግድ በቁጥጥራቸው ሥር ለማድረግ  ፥ በአስራ ስድስተኛው ክፍለ ዘመን እንቅስቃሴ ባደረጉበት ወቅት  ፥በኢትዮጵያ ውስጥ ጣልቃ ለመግባት የቻሉትም በዚህ የፊውዳሎች  የእርስ በርስ መባላትና ጦርነት  ፥ የተፈጠረውን አጋጣሚ በመጠቀም አንዱ ምክንያት ሲሆን  ፥ ሌላኛው ምክንያት ደግሞ  በሃይማኖት ሽፋን የካቶሊክ ኅይማኖትን እናስፋፋለን በሚል ሰበብ  ነበር።

ቱርኮች በኢትዮጵያ ላይ ወረራ የጀመሩት በ1557 ዓ.ም  ምፅዋንና አርጊጎን በመያዝ ነበር።በወቅቱ አፄ ሰርፀ ድንግል ቱርኮችን ለማስወጣት ወደ ቦታው ዘመቱ። በጦርነት ወቅት ግን  በጊዜው የተሰለፈው የቱርኮች ሠራዊት ከፍተኛ ስለነበር ማስለቀቅ ሳይችሉ ቆዩ።ስለሆነም ቱርኮች ለጊዜው ሁለቱን ቦታዎች እንደያዙ ቆዩ።

ሆኖም በጊዜው የነበረው የቱርኮች የጦር ኃይል እየተዳከመ ሄደ።ቱርክ በኃይል የያዛቸውን  ፥ የምፅዋንና አርጌጎን በወኪልነት  ሁለቱን ከተሞች እንዲጠብቁላቸው  ፥በአካባቢው ለነበሩት የጎሳ ተጠሪዎች ሰጥተው ቦታውን ለቀው ወጡ።

በአውሮፓ በወቅቱ  ኃያል የነበረችው  ፥ ፖርቹጋልም የካቶሊክ ኃይማኖትን ሽፋን አድርጋ ወደ ኢትዮጵያ ገባች።በዚህም

ኢትዮጵያን ለመያዝ ያደረገችው ጥረት ተሳክቶላት አፄ ሠርፀ ድንግልንና አፄ ሶሱኒዮስን የካቶሊክ  ኃይማኖች አማኞች አድርጋ ጥሩ ግኑኝነት ልትመሰርት ቻለች።አብዛኛው የኢትዮጵያ ሕዝብ የኦርቶዶክስ ኃይማኖት ተከታዮች በመሆናቸው  ፥ በአፄ ሶሱንዮስ ላይ የሕዝብ ተቃውሞ ተቀስቅሶ ዙፋኑን በኃይል እንዲለቅ ተደረገ ።ፖርቹጋልም ያሰበችው ኢትዮጵያን የመያዝ   እልሟ

ሳይሳካ ቀረ ።

የቱርክና  የፖርቹጋል ኦምፓየር ኢትዮጵያን ለመያዝ  ያደረጉት ሙከራ  ፥ በዚህ ዓይነት በእንጭጩ ከተቀጨ በኋላ  ፥ ሌላዋ አፍሪካዊቷ አገር  ፥ ዛሬም ድረስ የእኛን ሰላም የማትፈልገው ግብፅ  ፥ የቀይ ባህርን አዋሳኝ አካባቢና ወደቦች ለመያዝ  ፥ በተለይም የአባይን ወንዝ እስከምንጩ  በቁጥጥር ስር ለማድረግ ቆርታ ተነስታ ነበር።

ግብፅ በሰሜኑ ክፍላችን  የሚገኘውን ሰበር ጉማንና ጉንደትን ከዛም ፀግ አገዘን፣ሠራዬንና ገዳፈለሲን በቁጥጥሯ ሥር በማድረጓ አጼ ዮሐንስ ፬ኛ ጦራቸውን ወደ ሰሜን አዝምተው ከጦር አዝማቻቸው  ፥ ከራስ አሉላ አባ ነጋ ጋር በመሆን የግብፅን ጦር  ፥ ሁለት ጊዜ ደጋግመው ድል በማድረግ  ፥ ከአካባቢው ተጠራርገው እንዲወጡ ከፊሎችም የአፈር ሲሳይ እንዲሆኑ አደረጓቸው።

ከግብፅ ወረራ ቀጥሎ  ፥ በኢትዮጵያ ላይ ዓይናቸውን የጣሉት ደግሞ የአውሮፓ ኃይሎች ነበሩ።ከአሥራ ዘጠነኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ጀምሮ  ፥ ካፒታሊዝም ከፍተኛ ደረጃ በደረሰበት በዛን ወቅት   ፥ ወደ ውጭ የሚላኩ እንዲሁም ገቢያና ጥሬ ዕቃ ለማግኘት  ፥ የአውሮፓ ኃይሎች አፍሪካውያንና የላቲን አሜሪካ ሕዝቦች  ፥ በቀኝ ግዛትነት ለመያዝ የሚፎካከሩበት ጊዜ ላይ ደረሱ።በዚህም የተነሳ ጣሊያንና እንግሊዝ ኢትዮጵያን ለመያዝ ከፍተኛ መሯሯጥ አደረጉ።

እንግሊዝ  ኢትዮጵያን ለመውረር ሞክራ በአጼ ዮሐንስ ፬ኛ ክፉኛ የተመታችውን ግብፅን በቅኝ ግዛት ለመያዘች በቃች። ከዚህም ሌላ ሱዳንንም ከግብፅ ተረክባ በቁጥጥሯ ስር  አደረገች።

እንግሊዞች ፊታቸውን በሰሜን ኢትዮጵያ በማዞር በግብፅ ተይዘው የነበሩትን ቦታዎች  ፥ በተመሳሳይ መንገድ በአስተዳደሯ ስር ለማድረግ ልዩ ልዩ ስልቶችን በመጠቀም ጥረት አድርጋ ሳይሳከለት ቀርቷል።

ይህ ብቻ አይደለም ስለ ግብፅ ኢጣሊያ ምፅዋን በ1885 ዓ.ም እንድትያዝ በቅኝ ግዛት ስር የነበረችው  ፥ ግብፅ እገዛ አደረጋ እንደነበር ነው  ፥ የታሪክ መዛግብት የሚጠቁሙት።

በሌላ በኩል ግብፅ ብቻ ሳይሆን የተለያዩ አግራቶች  ፥ ኢትዮጵያን ለመቀራመት  ፥ አሊያም የሰላም አየር እንዳንተነፍስ ብዙ ደክመዋል። የሩቁን ትተን የቅርቡን እንኳን ብንመለከት ፥ ለጥቂት አመት ያህል ኢትዮጵያን በስልጣን ይዘው  የነበሩት  ፥ የልጅ ኃያሱን መንግስት ማንሳት ይበቃል። ልጅ ኢያሱ መንግስታቸው የቅኝ ገዢ ያልሆኑ ሀገሮች ጋር   ፥ አብሮ የመስራት ፍላጎት ስለነበራቸው።ከናዚስም ሥራዓት ወደ ተላቀቀችው   ወደ ጀርመን  ፊታቸውን በወቅቱ አዙረው ነበር ።ጀርመናዊያን ካለፈው ስእተታቸው በመማር ይመስላል።የአካባቢውን ቅኝ ገዥዎች አካሄድን የመሰለ ፖሊሲ ይዘው መጓዝን በተለይም አገራቶችን በግዛታዊ ጥቅም ለመያዝ ፍላጎቱ አልነበራትም።በዚህም የተነሳ አገራችን ኢትዮጵያ ጀርመንና የጦር ቃልኪዳኗ ጓደኛዋ  ፥ ቱርክ ጠቃሚ አጋሮች መስለው ስለታዩዋት ወዳጅነት መሰረተች።ይሁንና ይህ ጉዳይ በተቃራኒ መልኩ ለተሰለፉትና በተለይም  በኢትዮጵያ ዙሪያ ቅኝ ግዛት ለነበረችው ፈረንሣይ ፣እንግሊዝና ጣሊያን እንቅልፍ የሚነሳ ጉዳይ ነበር።በዚህም የተነሳ ጥቅማቸው ስለተነካ የውስጥ አርበኞችን  ፥ በማስተባበር በእንግሊዝ አስተባባሪነት  ኢያሱን አስነስተው  ፥ የዘውዲቱና የተፈሪ ጣምራ መንግስት እንዲቋቋም አደረጉ።በወቅቱ በኢትዮጵያ ዙሪያ የነበረችው ሱዳን በእንግሊዝ በቅኝ ሥር ነበረች።በስተሰሜን በኩል ደግሞ ኢጣሊያ በኢትዮጵያ ስር በአንድ ወቅት የነበረችውን ኤርትራን ቆርሳ ለመውሰድ በቃች።

በስተደቡብ እንግሊዝ ኬንያን ፤በስተደቡብ ምስራቅ ኢጣሊያ ደቡብን  የሱማሊያን ግዛት ፤በስተምስራቅ  ደግሞ እንግሊዝ ሰሜኑን የሱማሌ ግዛት ፤ፈረንሳይ ደግሞ ጅቡቲን ሸንሽነው ይዘው ነበር ።

ኢትዮጵያን በቅኝ ገዥነት ለመያዝ የፈለጉት ኢጣሊያኖች  ፥ በአድዋ ድል ከተደረጉ በኋላ በውጊያ ሳይሆን ውስጧን በተለያዩ መንገዶች እርስ በእርስ በመከፋፈልና በጦርነት እንድትታመስ አደረጉ።

በዚህም መሠረት በኢትዮጵያ ላይ የኢኮኖሚ ተፅእኖችን በማድረግ  ያላቸውን ጥቅም እንዲያገኙ አስችሏቸዋል።

ከአድዋ ድል በኋላ ግን  ፥ የአውሮፓ ሌጋሲዮንና ቆንሲሎች በተከታታይ ኢትዮጵያ ውስጥ እንዲከፍቱ ተደረገ ።የነዚህ አይነተኛ ወኪሎች ተሳትፎ በጦርነት  ፥ የኢትዮጵያ መንግስትን በዲፕሎማቲክ አላዝቦ ዘላቂ ጥቅማቸውን ማረጋገጥ እንዲሁም ለሸቀጣቸው ገበያ ማራገፊያ ማድረግ ዋናው አላማቸው ነበር።

ለነጋዴዎቻቸው ሕጋዊ ድጋፍ በመስጠት  ፥ በፋይናንስ በኩል ትርፍ በማጋበዝ ውጤታማ ለመሆኑ የተሻለ ያሉትን መንገድ መፍጠር አንዱ ዕቅዳቸው ነበር።የንግድና የወዳጅነት ስምምነቶችን  በመዋዋል ከኃይለሥላሴ ዘመነ መንግስት ጀምሮ እስካሁን ድረስ  ፥ የሚፈልጉትን ሲያደርጉም ቆይተዋል።በተለይም ይቺው ደሀዋ ኢትዮጵያን ገበያዋን   ፥ ለአውሮፓ ሸቀጦች ገበያ  ፥ በርግዶ በመክፈት  የኢኮኖሚ  ጥገኛ ማድረግ ዋናው አላማቸው ስለነበር ከሞላ ጎደል ያሰቡት ተሳክቶላቸዋል ማለት ይቻላል።

ደረግ ስልጣኑን ከለቀቀ በኋላ ኢትዮጵያን ሲያስተዳድር የነበረው  ፥ ወያኔ ኤርትራን በማስገንጠል በታሪክ ላይ ጥቁር ጥላሸት ጥሎ አልፏል።

እንደ ጎርጎሮሳውያኑ ግንቦት 13 ቀን 1998 ዓ.ም   የተባበሩት መንግሥታት ጉዳዩን እንዲያጠና የተዋቀረው ኮሚቴ  ፥ ሰፊ ውይይት  አድርጎ  ፥ እንግሊዝ ከፊሉን ማለትም ምዕራቡን ኤርትራን ከሱዳን ጋር አጣምራ እንድትመራ  ፥ የሚለውን ሀሳብ በመደገፍ ኤርትራ ለሁለት እንድትክፍል የሚል 34 ለ16 በሆነ ድምፅ ውሳኔ አስተላለፈ። ኮሚቴው ይህን ያስተላለፈውን ውሳኔ  ፥ ለተባበሩት መንግስታት ጠቅላላ ጉባኤ ለሊግ ኦፍ ኔሽን አቀረበ።የተባባሩት መንግሥታት ጠቅላላ ጉባሄም  ፥ በውሳኔው ሃሳብ  ላይ በተለይም የኢትዮጵያን በውሳኔው ላይ ያሰማችውን ቅሬታ  ፥ በማዳመጥ ተገቢ ውይይት  ካደረገ በኋላ  ፥ የቀድሞ ኢጣሊያ ቅኝ ግዛቶች  ጉዳይ  ለሌላ ጊዜ እንዲተላለፍ ወሰነ።

ይህንንም ጠቅላላ ጉባሄው ሲወሰን በአንፃሩ በርማ፣ጓቲማላ፣ደቡብ አፍሪካ፣ፓኪስታን የሚገኙበት የተባበሩት መንግስታት አጣሪ ኮሚሽን እንዲቋቋም ወስኖ ነበር።ፓኪስታን የኤርትራን መገንጠል ስለምትደግፍ ኢትዮጵያ ደግሞ ፓኪስታንን   ፥ በአጣሪ ኮሚሽን ውስጥ መግባቷን ተቃወመች።ይሁንና በጠቅላላው ጉባሄው አቤቱታው ተቀባይነት ሳያገኝ ቀረ።

የፓኪስታን ዲፕሎማት በዞፍሩላህክን ኒውዮርክ ውስጥ በጎርጎሮሳውያኑ 1949 ዓ/ም የተናገሩት አሲቅኝም አሳዛኝም ነበር ዲፕሎማቱ «ኢትዮጵያ የሃይማኖትና የዘር ጭቆና የሃይማኖትና የሚካሄድባት አገር ስለሆነች፤የሰው የዘር ልዩነት እንደማይደረግ፤ልጅ የሰው ልጅ እኩልነትና መብት ተከብራለች ተብሎ አይጠበቅም…» በማለት መግለፃቸው ለኢትዮጵያ ጥሩ አመለካከት ፓኪስታኖች እንደሌላቸው የሚያሳይ ነበር።

በወቅቱ የኢትዮጵያ ዲፕሎማት የነበሩት ኤፍሬም ተወልደመድህን እዛው ኒውዮርክ ውስጥ በጎርጎሮሳውያኑ 1949 ዓ/ም «በኢትዮጵያ ነፃነትና መብት እንዲከበር፤በነብዩ መሐመድ የተከበረ መሆኑን ፣የፓኪስታን የመልዕክተኞች መሪ ባለማወቃቸው እናዝናለን…» በማለት በተባበሩት መንግስታት ስብሰባ ላይ አጻፋዊ ምላሽ ሰጡ።

የአጣሪ ኮሚቴው ኮሚሽን ከጎርጎሮሳውያኑ የካቲት 14 ቀን እስከ መስከረም 6 ቀን 1949 ዓ.ም በኤርትራ ጠቅላይ ግዛቶች  ፥ በሚገኙ በተለያዩ  አውራጃዎች እየተዘዋወሩ ጥናት ሲያደርግ ቆዩ። በኤርትራና በአካባቢው አግባብ ካላቸው ከሚሏቸው ከእንግሊዝ ፥ከኢጣሊያና ከፈረንሳይ መንግስታት ጋር ጭምር ውይይት አድርገው፤  የጥናቱን ውጤት ለተባበሩት መንግስታት ጠቅላላ ጉባኤ አቀረበ።

የተባበሩት መንግስታት ጠቅላላ ጉባሄም  ፥ በኤርትራ ጉዳይ ላይ ሰፊ ውይይት በማድረግ  እንግሊዝ በቅኝ ግዛት ከያዘቻቸው ምዕራባዊ ኤርትራ በአስቸኳይ እንድተወጣና ኤርትራ ከናት ሀገሯ ከኢትዮጵያ ጋር ተመልሳ እንድትቀላቀል

በጎርጎሮሳውያኑ ህዳር 2 ቀን 1950 ዓ.ም 46 በ10 በሆነ ድምፅ ኤርትራ በፌዴሬሽን ከኢትዮጵያ ጋር እንድትቀላቀል ተወስነ።

ኤርትራ ከኢትዮጵያ ጋር ከተቀላቀለች በኋላ ላለፉት 40 አመታት ከኢትዮጵያ ጋር አብራ ስትኖር  ፥ ከቆየች በኋላ ሻዕቢያና ወያኔ ደርግን ከጣሉ በኋላ አንዱ ገንጣይ ሌላው አስገንጣይ በመሆን ድራማውን ተጫወቱት።

ሻዕቢያ ኤርትራን ወያኔ ኢትዮጵያን በመያዝ ድራማዊው ክስተት ቀጠለ።

ከግብፅ ባልተናነሰ መልኩ የአቶ መለስ አስተዳደር ኤርትራን ከኢትዮጵያ እንድትገነጠል «ነፃነት ወይስ  ባርነት» የሚል ድምፅ እንዲሰጥ በማድረግ ቁልፉን ሚና በመጫወት በጎርጎሮሳውያኑ ህዳር 2 ቀን 1950 ዓ.ም  የተባበሩት መንግስታት ጠቅላላ ጉባኤ የወሰነውን ውሳኔ እንደገና እንዲታይና እንዲገለብጥ ያለ ተቃዋሚ ተደረገ።

መቼም  «ከባርነት ነፃነት ይሻለናል!» ብሎ በድምጹ የመረጠ ሕዝብ ።በጢያራ ብቻ ሳይሆን በባህርና በየብስ ከዛም  ፥ አልፎ በእግር ጎረቤት አገሮችን እያቋረጡ ወደ ስደት አሁን ድረስ እየሄዱ የፈረንጅና የአፍሪካ ሀገሮች ባሪያ ለመሆን ባልቻሉ ነበር።

ሌላው ቀርቶ በኢትዮጵያ ውስጥ ብቻ ከ700,000 በላይ ኤርታራውያን ስደተኞች   ፥ ልክ እንደ አገራቸው ከሌላው የአገራችን ኅብረተሰብ በተሻለ መልኩ እየኖሩ ይገኛሉ።

ከስድስት ሚሊዮን ሕዝቧ መካከል ከግማሽ በላይ ሕዝቧ «ከባርነት ነፃነት!» ይሻለናል  ፤ ብሎ የኤርትራውን መንግስት የደገፉት ኤርትራውያን  ስደተኞች  ፥ ከኢትዮጵያ መገንጠልን የሚፈልጉ ከሆነ አሁን የተመኙትን አግኝተዋል ።ለምን አገራቸውን ጥለው በኢትዮጵያና በሌላው አገር ኖሩ? የኢትዮጵያ ሕዝብ የኤርትራውን መሪ በሆታ የተቀበለው እኛና ኤርትራውያን አንድ ነን በማለት  ፥ የሁለቱን አገራት አንድነትና ሰላም ለማይፈልጉ ለዓለም መንግሥታት መልዕክት ጭምር ያስተላለፈ ነበር ማለት እችላለሁ።

ወደ አባይ ጉዳይ ልግባ ፤

ኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ ላይ ፤በምታስገነባው ግድብ ምክንያት ፤ከግብፅ ጋር የጀመረችውን ውዝግብ ለማስወገድ ፤ የኢትዮጵያ፣የግብፅና የሱዳን ባለሰልጣኖች ፤ ለ11 ቀናት ያደረጉት ድርድር ልክ እንደዚህ በፊቱ  ሁሉ ድርድሩ ያለስምምነት አብቅቷል።በድርድሩ ላይ ፥የኢትዮጵያ የቴክኒክ ቡድን ሰብሳቢ ኢንጅነር ጌዲዮን አስፋው እንደሚሉት «ተደራዳሪዎች ለፊርማ የሚያበቃ ስምምነት ላይ ባይደርሱም ፥በተወሰኑ ጉዳዮች ላይ ስምምነት አለ  ፣በተወሰኑ ጉዳዮች ላይ ስምምነት እልተደረሰም»ብለዋል ።«ይህ ማለት ግን …»አሉ ኢንጅነሩ «ሙሉ ለሙሉ ያለውጤት ተጠናቋል ።ማለት አይቻልም ።ወደፊት ከስምምነት ላይ ልንደርስባቸው እንችላለን። ስለዚህ ድርድሩ ይቀጥላል»በማለት ገልጸዋል።

ድርድሩ በምን መልኩ እንደሚቀጥል ፤ ለአፍሪካ ሕብረት ሰብሳቢ ለደቡብ አፍሪካው ፕሬዝዳንት  ሴሬም ራሞፎዛ ፤ሁሉም በየአገሩ እንዲሁም ታዛቢዎቹም  ጭምር ሪፖርት እንዳቀረቡና የሚቀጥለው ሁኔታ፤ መሪዎቹ ተሰብስበው ከአፍሪካ ሕብረት መሪ ጋር በመሆን እንዴት ይቀጥል?  ብለው የሚወስኑትን ውሳኔ  እንደሚጠብቁ ነው ኢንጅነሩ የተናገሩት።ስለ ውሃ ሙሌቱም በተመለከተ ኢንጅነር ጌዲዮን «ይህን ግልፅ ለማድረግ…» ብለው እ.ኤ.አ በ2015 ኢትዮጵያ ግድቡን እንድትሞላ ከግንባታው ሂደት ጋር አብሮ እንደሚሄድ ከስምምነት ላይ ሦስቱም ሀገሮች መድረሳቸውን ገልጸው ግድቡን መሙላት ጨ

ጀምራለች ለሚለው ጥያቄ ግን «የግድቡ ቁመት ኮንክሪቱ እየሞላ ሲሄድ ውሃ ሙሊቱም አብሮ ነው የሚሄደው ይህን ሁሉም ያውቁታል።»በማለት ድፍንፍን አድርገው አልፈውታል።ኢንጀነር ጌዲዮን የአፍሪካ ሕብረት ድርድሩን መምራቱ ፤ ጥሩ እንደነበርና የተለያዩ ያልገባቸውን ጥያቄዎችን እየሰሙ የሄዱበት  በመሆኑ ፤ መልካም እንደነበር ተናግረው፤ችግሩ የአቋም ጉዳይ እንደሆነና ግብፅ አባይን በሙሉ የመጠቀም መብት አለኝ በማለት ስለሆነ ድርድሩን የምታካሂደው ፤ እኛ ደግሞ ይህ ትክክል አይደለም ፤እኛም መጠቀም መብት አለን ብለን ነው ድርድሩን የምናካሂደው በማለት ተናግረዋል።«በየአንቀፁ በየድርድር መሰቦች ሁሉ የተዛባ የውሃ ድርሻና የውሃ አጠቃቀም ላይ ነው ዞሮ ዞሮ የጥቅም ጉዳይ ላይ ነው የሚመጣው ።በዚህ ላይ ነው ያልተስማማነው »በማለት ለአንድ የውጭ ሬዲዮ ገልፀዋል።

እንደአንዳን ምንጮች አገላለፅ ከሆነ የውሃ ሙሊቱ፤ ካለፈው እሁድ ጀምሮ የተጀመረ ሲሆን በአካባቢው ከፍተኛ የሆነ ዝናብ በአሁኑ ወቅት እየዘነበ እንደሚገኝ ነው እየተገለፀ የሚገኘው ።

ከታሪክ አንፃር ግብፆችም ሆኑ ሱዳኖች ለኢትዮጵያ የማይተኙ አገሮች ናቸው። ስለዚህ ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል።

ለምሳሌ ግብፆች ምፅዋ ከ1825 ዓ/ም እስከ 1885 ዓ/ም ድረስ የግብፅ መንግሥት ይዞት ሆኖ ሲተዳደር ስለነበረ ነው።የአካባቢው ሕዝብ በሙሉ በዘሩ፣በሃይማኖቱን በባሕሉ ከግብፆች የሚመሳሰልና የሚቀራረብ ነው እንጂ ከኢትዮጵያ ጋር የሚያገናኘው ነገር የለም» በማለት የግብጽ ንጉሥ ፋሩክ አስተዳደር ይል ነበር።

በዚህም የተነሳ የግብጽ መንግሥት የፖለቲካ ጨዋታ በቀይ ባሕር አውራጃ የይገባኛል ጥያቄ ብቻ  ሳያቆም ኤርትራን ከኢትዮጵያ ለማስገንጠልና በኢትዮጵያ ውስጥ ሰላም ውስጥ ቁልፉን ሚና ስትጫወት ቆይታለች።

በግብፅ ሚሊተሬ አታሼ ቱራቢ አማካይነት በኢትዮጵያ ውስጥ ሰላዮችን በመላክ  በኤርትራና በኦጋዴን እንዲሁም ከካይሮ የአማርኛ ሬዲዮ በመክፈት ኤርትራ ከኢትዮጵያ ተገንጥላ የዓረብ ሊግ አባል እንድትሆን፤ሶማሊያ ደግሞ ቶሎ ነፃነቷን ተጎናፅፋ ሱማሊዎችም አሰባስባ የዓረብ ሊግ አባል እንድትሆን

ከፍተኛ ቅስቀሳ ነበር ሲያደርጉ የቆዩት።

በ1955 ዓ/ም መጨረሻ አካባቢ በግብፅ የሚመሩት የሙስሊም መንግስታት በሶቪየት  ህብረት እየተረዱ የፕሮፓጋንዳና የሰርጎ ገብ ዘመቻ ያካሂዱ እንደነበር።ከዚህ ሌላ በ1960ዎቹ ዓመታት የአሜሪካ ወታደራዊ እርዳታ መግባት ሶቪየቶች የኢትዮጵያ ጠላት በጦር መሳሪያ ለማጠናከር ምክንያት እንደ ሆነም ተጠቁሟል።

ግብፃውያ የኢትዮጵያ ጠላትን በጦር መሳሪያ ለማጠናከር ከፍተኛ ጥረት ያደርጉ ነበር ። በተለይም ኤርትራን በማስገንጠል ቁልፉን ሚና የተጨወታው በወቅቱ ከኤርትራ የሄደው የግብፅ ባንዳ የነበረው ወልደአብ ውልደማርያም የሚደርስበትን ጥቃት ኢትዮጵያ ውስጥ መቋቋም ስላልቻለ ሸሽቶ ካይሮ ሄዶ የደጋው ህዝብ  ለነፃነቱ እንዲነሳ በሬዲዮ ካይሮ መጠነ ሰፊ ቅስቀሳ ያካሂድ ነበር።ወዲያው የሙስሊም ሊግ ፓርቲ መሪ የነበረው ኢብርሂም ሡልጣንም ወደ ካይሮ ሄዶ ከወልደአብ ውልደማርያም ተቀላቀለው።

የግብፅ፤የሶሪያና፤የኢራቅንና የሌሎችንም የሙስሊም ሀገሮች እርዳታ ማሰባሰብም ቻሉ።

የተቃዋሚ ቢሮዎችን በመክፈት፤የገንዘብ እርዳታ በመስጠት ፤መሳሪያዎችን በማስታጠቅ የዛሬዎቹ የአባይ ግድብ ተደራዳሪዎች ግብፅና ሱዳን በኢትዮጵያ ውስጥ ሰላም እንዳይኖር ያልፈነቀሉት ጥረት የለም።

ግብፅም ሆነ ሱዳን ዘመን የማይሽረው በየወቅቱና በየሁኔታው የሚያመረቅዝ ቅራኔ በኢትዮጵያ ላይ ያላቸው አገሮች ናቸው።ሁለቱም አገሮች ለአማፂዎች መሠወሪያቸው ፤ሆስፒታል፤መግቢያ፤መውጪያ፤ማሰልጠኛቸው፤መታወቂያቸው ሰዳን ነች።

ካርቱም አሊያም ካይሮ ውስጥ ጽ/ቤት የሌለው አማጺያን አልነበረም።ሻዕቢያ፣ጀብሀ፣ኢዲዩ፣ሕ.ወ.ሓ.ት፣ኦነግ፣ኢ.ሕ.አ.ፓ ወዘተ.ሁሉም መዝናኛቸው ካርቱምና ካይሮ ነበር።

ከዚህ አንፃር አሁንም ቢሆን እነዚህ አገሮች ለጥቅማቸው ሲሉ ኢትዮጵያን ከማተራመስ የማይመለሱ አገሮች ናቸው።

በእርግጥ ኢትዮጵያ አሁን ጥሩ የዲፕሎማሲ ስራ እያካሄደች ነው።በተለይም ከአረብ አገሮችና ከእኛዋ የቀድሞ አገር ኤርትራ ጋር መልካም የሆነ ግንኙነት ፈጥራለች።

ከዚህ ሌላ ኢትዮጵያ ድርድሩ ባይሳካም

4.5 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትሪክ ቶን ውሃው ካለፈው እሁድ ጀምሮ መሙላት ጀምራለች።

በሌላ በኩል ኮሚኒስቶች እንደሚሉት ከብረትመጋረጃው

ጀርባ ያሉ አገሮች (The Countries behind the iron curtain) ምዕራባውያን ሀገሮች ለጥቅማቸው ሲሉ የተለያዩ ጣልቃ ገብነትና

የተለያዩ ተፅእኖዎችን

ማድረጋቸውን እንደሚቀጥሉ እሙን ነው።ለአብነት ያህል።

አሜሪካ በኢትዮጵያ  ላይ ለግብፅ አግዛ ጫናዎችን ማድረግ ጀምራለች።በተለይም በመካከለኛው ምስራቅ

ፍልስጢሞችን የሉአላዊነት የሚደርስና ጋዛ የሚባለውን ጠቅልሎ ለእስራኤል የማስገባት ፖሊሲ አሜሪካ አያራመደች ነው።ይህን ግብፅ ካልደገፈች የሰላም ድርድሩ የእስራኤሎችም እቅድ ስለሚከሽፍ ኢትዮጵያ ላይ ጫና እያደረገች እንደሆነ ታውቋል።

በተለይም የዓለም ባንክ ለኢትዮጵያ ሊሰጠው የነበረው የ500 ቢሊዮን ዶላር ፥ እስካሁን ድረስድጋፍ

እንዳይጸድቅ መታገዱን የሚገልፅ ዘገባ ወጥቷል ።

የዓለም ባንክ የኢትዮጵያ ቅርንጫፍ ለኮቪድ 19 መከላከል ሊሰጥ የነበረው አስቸኳይ የገንዘብ ድጋፍ ፤ ከኢትዮጵያ መንግስት ጋር እየተነጋገረ እንደሆነና ጉዳዩ ለዓለም ባንክ ዳሪክተሮች ገና እንዳልቀረብ ተገልጿል።ይሁንና እስካሁን ድረስ የዓለም ባንክ በጉዳዩ ላይ ምንም ያለው ነገር የለም።እንዲያውም አሜሪካ ለግብፅ አግዛ  ለኢትዮጵያ ብድሩ እንዳይሰጥ ጫና ያደረገች ይመስላል።

ለዚህም ይመስላል ኢትዮጵያ ታላቁን የእዳሴ ግድብን በተመለከተ የምታረምደው አቋም ፤ ላይ ጫና ለማሳደር የሞከረ መሆኑን የሚጠቁም ነው የሚል ሀሳብ የሰነዘሩ ባለሙያተኞች አሉ።

በአሜሪካ ኒውዮሮክ አዮና ኮሌጅ መምህር የሆኑት ዶክተር ደረሳ ጌታቸው ለቢቢሲ በአንድ ወቅት እንደገለጹት «500 ቢሊዮን ዶላር ፥ ለኢትዮጵያ በኮቪድ 19 ጋር በሚመጣው የኢኮኖሚ ችግር ለመፍታት ፥ የወርልድ ባንክ ቀድሞ አስልቶና ፈቅዶ ሊፈቅድ የነበረውን ብድርና ዕርዳታ ያገደው ።ኢትዮጵያ ላይ ሊያሳድሩት የነበረው ጫና ግብፆች የሚፈልጉት የውይይት ስምምነት ፥ እስኪፈረም ድረስ ይህንን ገንዘብ አንሰጥም  ማለታቸው ነው።እንግዲህ ዓለም ባንክ ዓለም አቀፋዊ ድርጅት ነው።ባንክ ውስጥ የተለያዩ ዋና ዋና የአክሲዮኖች ባለቤቶች አሉበት። አብዛኞቹ በጉሩፕ 20 (G 20 )አባላት አገራቶች   አሉበት።ትልቁ የአክሲዮን ባለቤት ግን የተባበሩት አሜሪካ ነው።ይህ የሚያሳየው የአሜሪካ መንግሥት ፥ በገሀድ የግብፆችን ደጋፊ ሆኖ እንደ ቆመና በዚህ የግድቡ የውኃ አሞላል ላይ የቴክኒክ ድርድሮች ፥ ውይይቶች በእሱ ብቻ ሳይሆን የሊግ አስፈፃሚ ውይይቶችና ኢትዮጵያ በምታነሳቸው ነጥቦች ላይ የግብፆችን አቋም እንደያዙና ያላቸውን የፋይናንስ አቅም በመጠቀም ፥ ኢትዮጵያን ለመጫን  እየሞከሩ እንዳለ ነው የሚያሳየው።»

ኢትዮጵያ ፣ግብፅና ሱዳን  በታላቁ እዳሴ ግድብ ግንባታ ዙሪያ ከሚያደርጉት ንግግር አሜሪካ እንዲሁም የዓለም ባንክ መውጣት አለባቸው በሚል በአገር ውስጥና በውጭ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ሲጠይቁ እንደነበር ይታወሳል።

ዶክተሩ ደረሰ በጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ስእተት እንደተሰራና ጥፋት እንደፈጸሙ ይገልጻሉ « አዎ!በኢትዮጵያ በኩል የተደረገ ጥፋት አለ።ጥፋቱም የተደረገው  በጠቅላይ ሚኒስትሩ በዶክተር አብይ አህመድ ዘመን ሳይሆን ፥ በጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ዘመን ነው።ምንድን ነው የተደረገው ፥  ከዛ በፊት በጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ዘመን ግብፅ ጋር ያለው ግንኙነት ኢትዮጵያ በኃይል ትገፋ የነበረው ፥  አንደኛ ሁሉንም የተፋሰስ አገሮች ያሰባሰበ የናይል ቤዝ ኢኒሼቲፍ የሚባል ድርጅት ተቋቁሞ ፥ አንዱ ቢሮ ካምፓላ ፥  አንዱ ቢሮ ናይሮቢ ፥  እንዲቋቋም ተደርጎ ፥  በግብፅና ከሱዳን ጋር በሚደረገው ውይይት ፥ አፍሪካ አንድ ቋንቋ  እንዲናገር ፥ ኢትዮጵያ ብቻውን እንዳትናገር ፥ ትልቅ የዲፕሎማሲ ስራ ተሰርቷል።ግብጾች ያንን መቋቋም አቅቷቸዋል።ለረጅም ጊዜ እነሱ እጃቸው ደክሞ ነበር።እንግዲህ በጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም የመጨረሻዎቹ የስልጣን ወራት ፥ ግብጾች ትልቅ ያገኙት የዲፕሎማሲ ድል ፥ ምንድን ነው ?ኢትዮጵያ ከአፍሪካ ሀገሮች ጋር ትገፋ የነበረውን ዲፕሎማሲ ፥ አውርዳ ቀጥታ ፥  ከሁለቱ አገሮች ጋር ፥  የሦስት ዮሽ ስምምነት አግሪመንት ውስጥ እገባለው ብላ አዲስ ቻናል ከፈተች።በዚያ ምክንያት አሜሪካኖች ማደራደር ጀመሩ ፥  ይህን ድርድር የፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር ሲመጣ ተቀብሎ ማስኬድ ጀመረ።የተለወጠው ነገር ምንድን ነው።የአሜሪካ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ በመካከለኛው ምስራቅ ላይ ተለውጧል።በተለይ የፕሬዝደንቱ አማች የሆነው አቶ ጃረድ ኩሽነር የመካከለኛው ምስራቅ የሰላም አደራዳሪ ሆኖ ፥ ከተሾመ በኋላ ፍልስጢሞችን የሉአላዊነት የሚደርስና ጋዛ የሚባለውን ጠቅልሎ ለእስራኤል የማስገባት ፥ ፖሊሲ አሜሪካ ማራመድ ጀመረች።ለእሱ ደግሞ የመካከለኛው ምስራቅ  ሴንቴር ኦፍ ግራቪቲ ዋናዋ አገር የሆነችው ግብፅ እንድትደግፍ ይጠበቃል።እናም የፕሬዝዳንት አቡድልፈታ አልሲሲ መንግስት ግብፅ ይህን ካልደገፈች ያ የሰላም ድርድር የእስራኤሎችም እቅድ ይከሽፋል።ስለዚህ አሜሪካኖቹ በእነዚህ አይነት ምክንያቶች ግብጾችን ለማስደሰት ኢትዮጵያን  የሚደግፉት ፈረንጆቹ በባቡር ሀዲድ አጋጥሞ ለመጉዳት እያደረገ ነው ያሉት።ይህን ፖለቲካ» በማለት አስተያየታቸውን በመስጠት አጠናቀዋል።

በህዳሴው ግድብ ዙሪያ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን እና ግብጽን ጨምሮ ከኬንያ፣ ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ፣ ማሊ፣ ማዳጋስካር እና ደቡብ አፍሪካ የተውጣጡ 11 ባለሙያዎች የተሳተፉበት ውይይት ለ11 ቀናት በግብፅ፣በሱዳንና በኢትዮጵያ መካከል ተካሂዶ ያለውጤት መጠናቀቁ ይታወሳል።

የውሃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስትሩ ዶ/ር ኢንጂነር ስለሺ በቀለ ለመንግሥት የመገናኛ ብዙሐን እንዳስታወቁት ።

ኢትዮጵያ በህዳሴው ግድብ ዙሪያ የምታደርገው ድርድር የአሁኑን ትውልድ ብቻ ሳይሆን የመጪውን ትውልድ ጥቅም የሚያስጠብቅ እንደሆነና ግድቡን በተመለከተ በሳተላይት የሚታዩ ምስሎች ትክክለኛ መሆናቸውን መግለጻቸው አይዘነጋም።

ሚኒስትሩና የሥራ ባልደረቦቻቸው  በተለያዩ የውጭ ሬዲዮ ጣቢያዎች የታላቁ ሕዳሴ ግድብ የውሃ ሙሌትን መጀመር በተመለከተ የሳተላይት መረጃዎችን ተመርኩዘው ለሚቀርቡላቸው ጥያቄ «አዎ ተጀምሯል!ወይንም አልተጀመረም !»የሚለውን ምላሽ ለመስጠት በዚህ ሳምንት ውስጥ ሲሸሹ አስተውያለው።

በእርግጥ የነገ ሀገር ተረካቢ የሆኑ ወጣቶችን እንዲሁም  እውነተኛ መረጃ የሚፈለገውን ህብረተሰብ

እንደዚህ  አድርገን ይሆን የምናስተምረው። ፈረንጆቹ ይህን ሁኔታ እንዲህይሉታል።

That is how you teach your student (እንደዛ አድርገህ ነው ተማሪህን የምታስተምረው !)እንደ ማለት ነው።

አንድ መጽሐፍ ላይ ያነበብኩት ትዝ አለኝ።እንግሊዞች An ambassador is an honest man lies abroad for the sale of his country  «አምባሳደር ለሃገሩ ሲል በውጪ ሃገር የሚዋሽ ሐቀኛ(ተአማኝ)ሰው ነው»ይላሉ።ባለስልጣኖቻች የሚዋሸቱ ወይንም ትክክለኛ መረጃ የማይሰጡት ለሀገር ደህንነት አስበው ከሆነ ግን ቅሬታዬን አነሳለው።

ስለሆነም ያለ ጉና ተራራ ጣናን ማሰብ እንደማይቻል ሁሉ ያለ ጣና ደግሞ አባይንም ማሰብ ስለሚያዳግት ሁላችንም በአባይ ዙሪያ አንድ መሆን ይጠበቅብናል።አበቃው! ክብረት ይስጥልኝ!

 

ሀሃሳብ እና አስተያትዎን ይስጡ

Your email address will not be published.