የብሔራዊ ባንክ ውሳኔው ለምን በድንገት ሆነ? – አማኑኤልአሰፋ

National bank of Ethiopia 1

አንድ ሀገር ከገባችበት የኢኮኖሚ ችግር ለመውጣት ወይም ደግም ወደተሻለ የኢኮኖሚ እድገት ለመሸጋገር ስትፈልግ ማክሮ ኢኮኖሚክ ፖሊሲዎችን ማለትም በብሔራዊ ባንክ በኩል የሚተገበረውን ገበያ ላይ ያለውን ገንዘብ መጠን እና ወለድ መቆጣጠር የሚያስችለውን Monetary Policy እንዲሁም በገቢዎችና በገንዘብ ሚኒስትር መስሪያ ቤቶች በኩል የሚተገበሩትን የመንግስት ወጪ እና የግብር ጣሪያ መመጠን የሚያስችለውን Fisical Policy እንደየሁኔታው በተናጠል ወይም በጥምረት ትተገብራለች።

አሁን በብሔራዊ ባንክ በኩልም የወጣውና ከMay 19, 2020 ተግባራዊነቱ የጀመረው ከባንክ ሂሳብ ላይ የሚደረገው የጥሬ ገንዘብ ወጪ መጠን ገደብ/maximum Cash Withdrawal Limit Per Day Or Month/ የዚህ አንዱ አካል/Monetary Policy Rule/ መሆኑ ነው።

አንዳንዶች በግለሰብ ደረጃ በቀን እስከ 200,000 ብር በወር አስከ 1,000,000 ብር ፤ በድርጅቶች ደረጃ ደግሞ በቀን እስከ 300,000 ብር በወር እስከ 2,500,000 ብር ብቻ የጥሬ ገንዘብ ወጪ ገደብ መደረጉ በብዙ መልኩ ጥቅም እንዳለው ይገልፃሉ።

ለምሳሌ፦ በገበያ ላይ የሚዘዋወረውን የገንዘብ መጠንን በመቀነስ ከባንኮች ውጭ የሚደረገውን ህገ ወጥ የገንዘብ ዝውውርንና ማጭበርበሮችን ለመቆጣጠር ፤ ገንዘብ በብዛት በሰዎች እጅ እየተዘዋወረ/Cash On Hand/ በዚህም የሸማቾችን የመደራደር አቅም በመቀነስ የተፈጠረውን የዋጋ ንረት ለመቆጣጠር ፤ ኮንትሮባንድን ለመቆጣጠር ፤ ህገወጥ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴዎችን ቀስ በቀስ በመቀነስ ወደ ህጋዊ እንቅስቃሴ ለማስገባት/ማለትም ገንዘባቸው በባንክ በኩል ብቻ መተላለፍ እንዲችል/ እና በአጠቃላይ ሀገሪቷ የገጠማትን የገንዘብ እጥረት/Liquidity/ ችግር መቅረፍ ያስችላል ይላሉ።

በእኔ እምነትም የፋይናንስ እንቅስቃሴዎቻችንን ወደ ህጋዊው መንገድ በማስገባትና የጥሬ ገንዘብ ዝውውርን በግብይት ስርዓታችን ውስጥ በማስቀረት የሚያግዝ ቢሆንም በሀገራችን ያለውን ውስብስብና ቢሮክራሲ የበዛበትን የፋይናንስ ተቋማትና የተለያዪ መስሪያ ቤቶች አሰራር ይዘን በዚህ መመሪያ ወይም ፖሊሲ ውጤት መጠበቅ ሊከብደን ይችላል ባይ ነኝ።

#ለምሳሌ፦ የጥሬ ገንዘብ ችግር/Liquidity/ የገጠመው አንድ ባንክ ገንዘቡ በገበያው ውስጥ በቀላሉ መንቀሳቀስ ካልቻለ እንዴት ከዚህ ችግር ሊወጣ ይችላል? ምክንያቱም መመሪያው ድንገተኛ ነው። ይህ ችግር ከዚህ በፊት ሲገጥም ይፈታ የነበረው ደንበኞች ከአንዱ ባንክ ወደ ሌላው ባንክ በሚያደርጉት የጥሬ ገንዘብ ዝውውር ስለነበረ። በተጨማሪም ብዙ የመንግስት ድርጅቶችና ተቋማት በመንግስት ባንኮች በኩል እንጂ በግል ባንኮች ሂሳብ ከፍተው ገንዘብ ማንቀሳቀስ የማይችሉበት የአሰራር ሁኔታ ነው ያለው(ለምሳሌ፦ የገቢዎች መስሪያ ቤት/፤ በሀገሪቱ ያሉት ሁሉም ባንኮች በሁሉም ቦታ ተደራሽ ያልሆኑበት ሁኔታ ነው ያለው፤ የሀገሪቱ ሁሉም ተቋማትና ድርጅቶች የፋይናንስ ምንጫቸው ከተለያዩ ባንኮች ነው/#ለምሳሌ፦ ከአንድ የግል ባንክ ለኢንቬስትመንት ብድር የወሰደ አንድ ድርጅት ከውጭ ለሚያስገባቸው እቃዎች የውጭ ምንዛሬ ባንኩ ማቅረብ ላይችል ይችላል ስለዚህ የተለቀቀለትን ብድር የውጭ ምንዛሬ ወደሚያገኝበት ባንክ ለመውሰድ ይገደዳል፤ እነዚህን የተለያዪ ባንኮች የሚያገናኝ ሲስተም የሌለበት ሁኔታ ነው ያለው፤ ሁሉም ባንኮች በቂ የውጭ ምንዛሬ ማቅረብ የማይችሉበት ሁኔታ አለ፤ በኢ-ባንኪንግ አገልግሎትም በቀን በጣም ትንሽ ገንዘብን ብቻ ማንቀሳቀስ የተፈቀደበት አሰራር ነው ያለው(በቀን ከ200,000 ብር በላይ ማንቀሳቀስ የሚያስችል የኢ-ባንኪንግ አገልግሎት በሀገራችን እስከሌለ ድረስና የዚህ አገልግሎት ተጠቃሚዎችም የገንዘብ ዝውውራቸው ከፍጆታ አላማ የማያልፍ በመሆኑ ሰዎች ወደዚህ ዲጅታል አሰራር እንዲገቡ ያስችላል የሚለውም ብዙም ሚዛን አይደፋም ማለት ነው)።

እንዲሁም መመሪያው በቼክ የሚደረጉ ወጪዎችንም ስለሚጨምርና በሀገራችን ባለው ነባራዊ ሁኔታም ደግሞ በቼክ የሚከናወኑት የክፍያዎች መጠን እጅጉን ከፍተኛ በመሆኑ የቼክ አገልግሎትና ጥቅሙም በእጅጉ መገደቡ አይቀርም። በዚህም በባለሀብቱ ውስጥ የፈጠረው መደናገጥ እኛ በቲዎሪ ከምናወራው በላይ ችግሩን በተግባር ስለሚጋፈጡት ጉዳት አለው እያሉ ነው። በተግባራዊነቱም የሚያስከትለውን ጥቅምም ሆነ ጉዳት በቅርቡ የምንተነትነው ይሆናል።

ስለዚህ ቀድመን እንደ ጎረቤታችን ኬንያ እንኳን የበዛ cashless society መፍጠር ስላልቻልን በዚህ መመሪያ የጥሬ ገንዘቡን መጠን ስንገድበው ለጊዜውም ቢሆን ህጋዊ የንግድ ፍሰት መጠኑንም እየገደብነው እንደሆነ ይሰማኛል። ባንኮችም ከዚህ በኋላ የተቀማጭ ገንዘብ/deposit/ እቅዳቸውን በቀላሉ ማሳካት የሚከብዳቸው ይሆናል።

ብሔራዊ ባንክ ከ1 ወይም ከ2 ወር በፊት ይህንን መመሪያ እንደሚያወጣ ቢያሳውቅ ኖሮ አብዛኛው ብሩን ከባንክ አውጥቶ በቤቱ ማስቀመጡ ላይቀር ይችልና ሀገሪቷ ወደ ባሰ የጥሬ ገንዘብ ችግሬ /liquidity/ ልታመራ ትችል ነበር። አንዳንድ ጊዜ የማክሮ ኢኮኖሚ ፖሊሲዎች በድንገት/sudden policy/ ተግባራዊ እንዲሆኑ ሲወሰኑ ዉጤታማነታቸው የተሻለ ስለሚሆን ነው።

ስለዚህ እንደ ድርጅትም ሆነ ግለሰብ የሚያስከትለውን የግብይትን መስተጓጎል ጫና ተቋቁሞ በረጅም ጊዜ ሊያመጣ የሚችለውን ሀገራዊ የኢኮኖሚ ጥቅም በማሰብ መንግስትን ማገዝ ነው የሚሻለው። ምክንያቱም ሀገር ስትኖሮ አደል ግለሰብ ነግዶ የሚያተርፈው። ድርጅቶችም ከዚህ በኋላ በገንዘብ ዝውውራችሁ ላይ የተለየ ትኩረት የምሰጡበት ጊዜ ላይ ናችሁ። የንግድ አጋሮቻችሁን የገንዘብ ፍላጎትና የምርትና አገልግሎት አቅራቢዎቻችሁን የባንክ አቅጣጫ የምታስይዙበት ወቅት ላይ ናችሁ። አለበተዚያ ይህ ካልሆነ በእያንዳንዷ ቀናት በዚህ ምክንያት መደረግ ከነበረባት በእያንዳንዷ ግብይት መጠን ዋጋ መክፈላችሁ አይቀርም። ከባንክ ቤት ሰራተኞች ጋር መጨቃጨቅ አያዋጣም! ይህንን መመሪያ ተላልፈው የተገኙትን ባንኮችንም ብሔራዊ ባንክ ከተቀመጠው ገደብ በላይ የከፈሉትን የገንዘብ መጠን 25% እንደሚቀጣ አስታውቋል። ለዚህም በየሳምንቱ ሪፖርት እፈልጋለሁ ብሏል።

ያው ብሔራዊ ባንክ የባንኮች ሁሉ የበላይ ባንክ ነው ብለን የለ። ስለዚህ የሚያዋጣው እናንተም Non-cash Transaction ማድረግ የሚያስችሉዋችሁን ስትራቴጂዎችን ከንግድ አጋሮቻችሁ ጋር እየተመካከራችሁ መቀየስ ነው።

አማኑኤልአሰፋ

1 Comment

  1. This is done so merchants be forced to start accepting checks , previously many merchants requested cash money but now merchants got no other choice but to accept checks to stay in business.

    Now the economic activity the government agencies purchasing procuring will get more chance to pass take checks to the merchants they dislike .

    The government contracted private limited companies purchasing/ procuring employees will do the same paying with wrongly signed checks to the merchants they don’t like, that way the government affiliated businesses stay in business monopolizing the economy while other merchants not liked by their cliques forced to go bankrupt.

ሀሃሳብ እና አስተያትዎን ይስጡ

Your email address will not be published.