አፍንጫንና አፍን ማፈን ብቻውን ተኮሮና የማያድን ዘዴ ነው! – በላይነህ አባተ

በላይነህ አባተ ([email protected])

የአፍንጫና አፍ ማፈኛ የኮሮናን ተውሳክ ለመከላከል ያግዛል፡፡ ዳሩ ግን ማፈኛን እንደዋነኛ መከላከያ ቆጥሮ ሌሎችን የመከላከያ መንገዶች አለመተግበር መቀመጫን እንደ ስጡ አስጥቶና ራስን ተከናንቦ አስረሽ ምቺው እንደ መደለቅ ይቆጠራል፡፡

በጤና ዋስትናና አደጋ መከላከያ ሳይንስ መሰረት የተውሳክም ሆነ የአደጋ መከላከያ መንገዶች 5 ደረጃዎች አሏቸው፡፡ እነዚህ መንገዶችና ደረጃዎችም፦

አንደኛ ደረጃ መንገድ (Elimination)፦ ህመም ወይም አደጋ የሚያደርሰውን ተውሳክ፣ ኬሚካል ወይም አሚካላ ማስወገድ፦ የኮሮናን ተውሳክ የሚያጠፋ ወይም የሚያስወግድ ፍቱን መንገድ በአሁኑ ወቅት ስለሌለ ይህ መንገድ ለኮሮና ላይሰራ ይችላል፡፡ ስንቱን የፈጀውና የስንቱን ሕዝብ ቆዳ ያበላሸው ፈንጣጣ ግን እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ1977 ሶማሌ ውስጥ በክትባት ድል ተነስቶ ጠፍቷል፡፡ በማህበራዊ ጉዳይ ስንመልከትም ፍትህና ሕግ በሰፈነባቸው አገሮች ነፍሰ-ገዳይ አሚካላ ገዥዎች እንደ ሙጀሌ በወስፌ ተነቅለው ጠፍተዋል፡፡ በአፍሪካ አሚካላና ሙጀሌ የሚነቅል ስለጠፋ ዛሬም እነዚህ ነፍሰ-ገዳይ ገዥዎች ተአፍሪካውያን ብብት እንደ ድርቅ ላም መዥገር እንተቸከሉ ቀርተዋል፡፡

3445

ሁለተኛ ደረጃ መንገድ(Substitution)፦ ህመም ወይም አደጋ የሚያደርሰውን ኬሚካል በሌላ ተመሳዳይ ሊሰራ በሚችል ዳሩ ግን በሽታ በማያስከትል ኬሚካል መተካት የመሳሰሉትን ያጠቃልላል፡፡ አንድን ተውሳክ በሌላ መተካት ስለማይመረጥ ይህ ዘዴም ኮሮናን ለመከላከል አይጠቅምም፡፡ ነገር ግን ኬሚካሎች የሚያደርሱት ጉዳት ለመከላከል ይረዳል፡፡ ለምሳሌ የበለጠጉት አገሮች ካንሰርና የውልደት ችግር የሚያስቸግረውን ዲዲቲ መጠቀም ታቆሙ ስንብተዋል፡፡ ዲዲቲን በሌሎች የዲዲቲን ሥራ በሚሰሩ ዳሩ ግን የዲዲትን ያህል ጉዳት በማያመጡ ኬሚካሎች ተክተዋል፡፡ በዘራፊ ደም መጣጮች የሚገዛው አፍሪካ ግን ዲዲቲን አሁንም እየተጠቀመ ትውልድን ለካንሰርና ለውልደት ችግር እያጋለጠ ይገኛል፡፡

ሶስተኛው ደረጃ መከላከያ የምህንድስና መከላከያ(Engineering Control) መንገድ ይባላል፡፡ ይህ መንገድ በተጠቂው ሰውና በአጥቂው ተውሳክ ወይም አሚካላ መካከል ቁሳዊ ግድግዳ ወይም አጥር ማበጀትን ይጠይቃል፡፡ ለምሳሌ ተድሃ ጓሮ የጪቃ ማቡኪያ ኩሬ፤ ተዘራፊዎች ቪላ ጀርባ ደሞ የእነ ቀበጡ የመዋኛ ገንዳ ታለ ህጣናት ተኩሬው ወይም ተገንዳው እንዳይገቡ ዙሪያውን ማጠር የምህንድስና የመከላከያ መንገድ ይባላል፡፡ የኮሮና በሽታ ከሰው ሰው እንዳይተላለፍ ሆስፒታል ውስጥ በበሽተኞች አልጋ መካከል መጋረጃ ወይም ጊዚያዊ መከታ መስራትም የምህንድስና መከላከያ ዘዴ ይባላል፡፡

አራተኛው ደረጃ መከላከያ ደሞ አስተዳደራዊ የመከላከያ(Administrative Control) ዘዴ ይባላል፡፡ ይህ ዘዴ የሥራ ዘርፍ ሐላፊዎች የሚተገብሩት የመከላከያ ዘዴ ነው፡፡ ለምሳሌ የሆስፒታል አስተዳዳሪዎችና የሙያ ዘርፍ ሐላፊዎች እንደ ስኳር በሽታ ያሉ ሥር የሰደዱ በሽታዎች ያሉባቸው የጤና ባለሙያዎች ለኮሮና በሽተኞች አገልግሎት እንዳይሰጡ መመርያ አውጥቶ ነፍሳቸውን ማትረፍ አስተዳደራዊ የመከላከያ ዘዴ ይባላል፡፡ ክትባት ከተገኘም እነዚህ ሥር የሰደደ በሽታ ያለባቸው ሰዎች ክትባቱን እንዲያገኙ ቅድሚያ መስጠት አስተዳደራዊ የመከላከያ መንገድ ይባላል፡፡

አምስተኛው ደረጃ መከላከያ መንገድ እንደ አፍ ማፈኛና ጓንት የመሰሳሉትን የግል መከላከያዎች (Personal Protective Equipments) መጠቀም ነው፡፡ እነዚህ በግል የሚለበሱ መከላከያዎች የመጨራሻ ደረጃ መከላከያዎች ስለሆኑ አጥጋቢ ውጤት የሚሰጡት ከአንደኛ እስከ አራተኛ ደረጃ ያሉ መከላከያ መንገዶች አብረው ከተገበሩ ብቻ ነው፡፡

ግራም ነፈሰ ቀኝ የመከላከያዎች አላማ ተውሳክ ተአካል ክፍሎች እንዳይደርስ እቀባ ማድረግ ነው፡፡ ይህንን ለመተግበር ደግሞ ዋና ዋና መንገዶች ከአንደኛ እስከ አራተኛ ደርጃ ያሉት መከላከያ ዘዴዎች ናቸው፡፡ አምስተኛው ደረጃ መከላከያ ስኬታማ የሚሆነው ተእነዚህ አራቱ የመከለላካያ መንገዶች ሲጣመር ብቻ ነው፡፡

ፊትን በነጠላ ጠቅጥቆ ድል ታለ የሙሰኛ ሰርግ ዳንኪራ መምታት ወይም በአምሳ ብር ውሎ አበል ሕዝብን እንደ ሳር ታጨደው ይህ አድግ ስብሰባ መገኘት ተኮሮና የማያድን ስሌት ነው፡፡ ተኮሮና ብክለት መትረፍ የሚቻለው ኮሮና ቫረስ ተእስተንፋስ እንዳይደርስ ተሙሰኛ ሰርግም ሆነ ተነፍሰ-በላው ይህ አድግ ስብሰባ በመራቅ ነው፡፡ አፍንጫንና አፍን ማፈን ብቻውን ተኮሮና የማያድን ዘዴ ነው፡፡  አመሰግናለሁ፡፡

ሚያዚያ ሁለት ሺ አስራ ሁለት ዓ.ም.

 

ሀሃሳብ እና አስተያትዎን ይስጡ

Your email address will not be published.